Rzeczywiście taka realizacja głoski [ś] mieści się w opisie seplenienia bocznego. Strumień powietrza podczas wadliwej realizacji nie wydostaje się centralnie, tylko opływa bokiem, z lewej lub prawej strony, bądź obustronnie. Przedstawiony w pytaniu opis wymowy  wskazuje zatem na seplenienie boczne.

             Terapię rozpoczęłabym od nauki prawidłowego kierowania strumienia powietrza na masę języka, na przykład wykorzystując do tego paski papieru. Długie paski papieru, o szerokości 1 centymetra, przykleja się na czubek języka i zrzuca mocnym dmuchnięciem powietrza. Warto sprawdzić, czy pacjentka potrafi ułożyć masę języka w "rurkę". Zazwyczaj nie jest konieczne uczenie tego ułożenia, jednak w tym wypadku mamy do czynienia ze starszym pacjentem, można zatem spróbować. Wyćwiczenie składania języka wzdłuż bruzdy pośrodkowej, a następnie kierowanie tym kanałem strumienia powietrza, może ułatwić dziewczynce pracę nad prawidłową wymową głosek ciszących. „Rurkę” można wyćwiczyć używając w tym celu słomki do napojów. Przykładamy słomkę do języka, lekko naciskamy nią na masę języka tak, aby jego boki otoczyły słomkę, jednocześnie ściągamy usta podobnie jak przy wymowie u. W efekcie tego ćwiczenia boki języka, utrzymywane przez wargi, otaczają słomkę. Po kilku próbach pacjent sam zaczyna podnosić boki języka, układając je wzdłuż bruzdy pośrodkowej.

             Jednocześnie słomkę można zastosować do innego  ćwiczenia - kładziemy słomkę na środkową część języka, prosząc dziecko o wypowiedzenie głoski ś w taki sposób, aby słomka delikatnie tylko opierała się o podniebienie i język. Dziecko ma dmuchać przez słomkę, nie podnosząc czubka języka. Innymi słowy słomka ma pozostać nienaruszona, nie może zostać zgnieciona masą języka - to powinno zapobiec nadmiernemu przyciskaniu czubka języka do wałka dziąsłowego.

            Potrzebne są także ćwiczenia nasady języka oraz jego środkowej części, bez podnoszenia czubka języka - ma pracować tylko tył i środek, czubek skierowany do dołu. Najprostszym przykładem takich ćwiczeń jest „koci grzbiet”, czyli wyginanie środkowej części języka do podniebienia, z czubkiem języka zaczepionym o dolne siekacze. Dobrym ćwiczeniem na nasadę języka jest natomiast „piłka”, czyli dotykanie czubkiem języka na przemian górnych i dolnych ostatnich zębów trzonowych, po obu stronach.

            Może się okazać, że pomimo wieku pacjenta terapia nie będzie trudniejsza, wręcz przeciwnie - mamy do czynienia z osobą nastoletnią, zwracającą uwagę na swoją prezencję, w związku z tym taki pacjent może być bardzo zmotywowany do pracy. Dorosłej osobie łatwiej wytłumaczyć zalecenia do ćwiczeń, należy tylko zwracać uwagę na równie dokładne wyjaśnienie wadliwej realizacji głoski, jak i wymowy prawidłowej.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Malwina Wilczyńska

Absolwentka logopedii i filologii polskiej na Wydz...