Tachylalia, bo właśnie tak nazywamy przyspieszone tempie mowy, bardzo szybki, patologiczny sposób mówienia, wchodzi w zakres zaburzeń niepłynności mowy. I takiego też postępowania wymaga. W tym wypadku powinniśmy zwracać uwagę mówiącego na sposób jego wypowiedzi, uświadomić mu na czym polega cały proces mówienia, jak i skąd wydobywa się głos, by świadomie mógł go kontrolować. Dla spokojnej i płynnej wypowiedzi bardzo ważny jest płynny, spokojny i głęboki sposób oddychania, który najczęściej trzeba dopiero wypracować, ponieważ natłok obowiązków, codziennych spraw, myśli i zadań powoduje to, że oddech spłyca się, skraca i nie pomaga w wyciszeniu, odpowiednim dotlenieniu organów wewnętrznych. Praca nad tempem mowy to nie tylko praca nad oddechem, ale też nad zmianą myślenia i przyzwyczajeń. Osoba, która żyje w ciągłym biegu, szybko je, śpi, szybko myśli i porusza się, nie od razu i bez przygotowania nauczy się jak wolniej mówić. Terapię logopedyczną należy rozpocząć od wyciszenia podopiecznego, nauczenia go sposobów radzenia sobie ze stresem, optymalnego operowania oddechem, który również może przynosić uspokojenie, obniżenie napięcia i spowolnienie myślenia i mówienia. Można zacząć od spowolnienia tempa chodzenia, wykonywania codziennych czynności, co zawsze należy dostosować do tempa konkretnej osoby. Ponieważ pomimo tego, że "wyuczone" tempo jest inne niż to, do którego pacjent przywykł, to jednak musi być równie naturalne, by mogło zostać przez niego zaakceptowane i wdrożone w życiu codziennym. Początkowo można wybrać jedną czynność w ciągu dnia, która będzie podlegała "spowolnieniu", np. droga od przystanku do domu, czesanie włosów, mycie naczyń, itp. Dopiero z czasem takie wolniejsze tempo można przenosić na grunt komunikacyjny. Przed każdą sesją terapeutyczną powinno się wyciszyć, zmniejszyć napięcie podopiecznego za pomocą wybranych technik relaksacyjnych, ćwiczeń, medytacji. Następnie zharmonizować i pogłębić oddech, a dopiero później przejść do konkretnych ćwiczeń. Obecnie raczej odchodzi się od ćwiczeń z wykorzystaniem głośnego czytania jako formy utrwalania odpowiednio spowolnionego tempa mowy, jednak w ten sposób można pokazywać mechanizmy działania takiego spowalniania. Metody spowalniania mowy są podobne do metod wykorzystywanych w jąkaniu, czyli korzystanie z łagodnego startu mowy, wprowadzenie pauz w wypowiedziach, a także wydłużenie czasu artykulacji. W terapii przydają się również strategie zaczerpnięte z terapii i z literatury dotyczącej giełkotu, ponieważ przyspieszone i nierówne tempo mowy jest jednym z wyznaczników tego rodzaju  niepłynności mowy. Do ćwiczeń oddechowych i regulujących tempo mowy można wykorzystać również konkretne rady i ćwiczenia umieszczone w literaturze dotyczącej usprawniania dykcji, tzw. logopedii artystycznej oraz kultury żywego słowa. Osoba ze zbyt szybkim tempem mowy powinno planować swoje dłuższe wystąpienia, by wiedzieć, co i jak chce powiedzieć, co zmniejsza poziom stresu i ułatwia jej prezentację. Stosowanie pauz, które dają czas na przemyślanie dalszego ciągu wypowiedzi, a także pozwalają złapać oddech są równie ważne dla przekazu komunikatu. Podopieczny powinien być świadomy swoich trudności, by móc nad nimi zapanować i świadomie kontrolować tempo mowy, powinien bacznie śledzić tok własnej wypowiedzi, starać się utrzymywać stałe tempo. Konkretnych podpowiedzi można szukać w pozycjach dotyczących giełkotu lub jąkania, których jest nieco więcej na naszym rodzimym rynku wydawniczym. Przykładowe pozycje: Z. Tarkowski, M. Smul Giełkot, Z. Tarkowski, Jąkanie. Giełkot [w:] Logopedia. Pytania i odpowiedzi, pod red T. Gałkowski, G. Jastrzębowska,  T. Woźniak, Standard postępowania logopedycznego w przypadku giełkotu [w:] Logopedia, T. 37, W. Kostecka, Zaburzenia płynności mowy i kierunki terapii logopedycznej, Roczniki Nauk Społecznych, t. 34, zeszyt 2, B. Toczyska, Sarabanda w chaszczach, inne pozycje tej autorki, S. Wilczewski, Teoretyczne założenia i metoda usuwania jąkania, Logopedia t. 7.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...