Terapia prowadzona z wykorzystaniem tzw. „zajęć stolikowych” z dzieckiem w młodszym wieku może być trudna lub wręcz niewykonalna. Tym bardziej, jeżeli prowadzimy terapię dziecka z Zespołem Downa, gdzie często w samą istotę trudności rozwojowych wpisany jest upór, bierność lub brak motywacji do działania. Taka forma zajęć może być mało atrakcyjna dla podopiecznego, a głównym celem pracy na początku terapii jest wzbudzenie intencji komunikacyjnej u dziecka, zmotywowanie go do podejmowania interakcji i wyrażania swoich potrzeb. W takim wypadku proponuję rozpocząć pracę od zabawy ukierunkowanej na bycie w relacji, podtrzymywanie kontaktu i motywowanie do działania, do komunikowania się wszelkimi dostępnymi dziecku środkami. Początkowo warto wspierać mowę naturalnymi gestami, które na tym etapie mogą być dla dziecka bardziej zrozumiałe i łatwiejsze do powtórzenia. Gestowi zawsze powinien towarzyszyć komunikat słowny, by z czasem jedynie on był dla dziecka znaczący. Rzucanie do siebie piłki lub podawanie, czy wrzucanie do pudełka figurek – zwierzątek, karmienie misia lub lali, a nawet naprzemienne układanie elementów wieży z klocków i korzystanie z różnego rodzaju sorterów, wtykanek sprzyja powtarzaniu i uczeniu dziecka różnych komunikatów, mogą być to zarówno samogłoski, jak i wyrażenia dźwiękonaśladowcze lub nawet pojedyncze wyrazy. Jest to tym bardziej skuteczne, że intuicyjne i naturalne, nie tak jak np. wskazywanie samogłosek napisanych na kartce, co na tym etapie może być wymuszone i nienaturalne. Na taki rodzaj zajęć jeszcze przyjdzie czas, gdy dziecko będzie gotowe do podjęcia trudniejszych zajęć wymagających dłuższego czasu skupienia i rozumienia sytuacji zadaniowej. Oczywiście w terapii już teraz można korzystać z pomocy wykorzystywanych w metodzie symultaniczno – sekwencyjnej, jednak w nieco bardziej „dynamicznej” formie, np. dopasowując odpowiednie obrazki do zwierzątek lub zabawek, którymi bawimy się z dzieckiem na dywanie, dodając do tego wyrażenia dźwiękonaśladowcze. Aktywność ruchowa w połączeniu z konkretnymi komunikatami lub samogłoskami również sprzyja rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych. Można np. podrzucać piłkę z komendą „hop”, „A!”, biegać pomiędzy dwoma ułożonymi na podłodze zabawkami lub pachołkami wołając „UUUU”, turlać piłkę by zbić kręgle „OOOO”, itp. Zajęcia w formie zabawy powinny nie tylko wydłużyć czas skupienia dziecka na zadaniu, czy zachęcić je do pracy ale też dać mu motywację do podjęcia wysiłku komunikacyjnego, dać mu poczucie sprawstwa pokazując, że za jego gestem lub słowem idzie konkretne działanie. Nie należy się poddawać pomimo początkowego braku zainteresowania dziecka czy oporu przy podejmowaniu poszczególnych aktywności. Trzeba cierpliwie zachęcać je do wspólnej zabawy, nie robić niczego na siłę i wbrew dziecku, by go nie zniechęcić. Odkrywając radość płynącą z kontaktu z drugą osobą i ze wspólnej zabawy, można zachęcić dziecko do komunikacji, która rozwojowi tej zabawy sprzyja. Równie pomocne w terapii, jak wcześniej wspomniane zabawy, może być również wspólne oglądanie książeczek, wskazywanie ich najważniejszych elementów połączone z odpowiednim krótkim komentarzem, zabawy paluszkowe, wierszowane masażyki, śpiewanie piosenek z pokazywaniem, mówienie wierszyków z pauzą, którą dziecko może uzupełnić, np. poprzez dopowiedzenie samogłoski lub ostatniego słowa.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...