Odzwyczajanie od ssania kciuka dziecku, które już ma 4 lata i chodzi do przedszkola opiera się głównie na tłumaczeniu dlaczego nie powinno się tego robić, oczywiście nie zaburzając jego samooceny, tzn. nie wyśmiewając dziecka, tylko negując jego zły zwyczaj. Dopiero tłumaczenie, wyjaśnianie, przypominanie i wprowadzenie znanych tzw. Tradycyjnych sposobów, czyli np. smarowania palca gorzkim płynem, obwiązywanie go bandażem elastycznym lub stosowanie specjalnej nakładki na palec, może przynieść jakiekolwiek efekty. Jeśli dziecko nie wie dlaczego zabrania mu się czegoś, co sprawia mu przyjemność, służy jego samoregulacji, to nie pozbędzie się nawyku, który jest dla niego bezwiedny. Potrzebuje takiej wiedzy i świadomości, by do sposobów mechanicznych włączyć też swoją silną wolę i rozum, co „powinno”, co „musi”, a czego „nie może” robić. U wielu dzieci dobre efekty przynosi stosowanie nakładki "Dr Thumb", oczywiście po uprzedniej rozmowie z dzieckiem w jakim celu ma być stosowana. Jednak minusem jest tu dosyć wysoka cena i mała dostępność nakładki.

Aby skutecznie pomóc dziecku należy poznać przyczynę szkodliwego nawyku, obserwować w jakich momentach dziecko najczęściej ssie kciuk, czy wtedy, gdy jest zdenerwowane, smutne, czy może z nudów. Zwykle dziecko ssie palec, by się wyciszyć, dostarczyć sobie stymulacji i radości, w ten sposób się samoreguluje i dostarcza sobie poczucie bezpieczeństwa. Trzeba więc określić w jakim celu dziecko wykorzystuje ssanie. By wycofać nawyk trzeba dostarczyć dziecku innych możliwości i sposobów osiągania tego celu. Najlepiej bezpośrednio z dzieckiem ustalić co sprawia mu porównywalną radość, np. głaskanie miękkiego pluszaka, ściskanie "gniotka", można mu zaproponować i zaprezentować kilka podobnych sposobów wyciszenia i wspólnie ustalić strategię działania. Dziecko w zamian za kciuk powinno otrzymać inną rzecz, np. zabawkę, misia, która złagodzi „rozstanie” z nawykiem, tak jak ma to miejsce w przypadku pozbywania się smoczka.

Dziecko musi znać i rozumieć skutki swojego działania, musi wiedzieć dlaczego to, co robi jest nieodpowiednie i szkodliwe dla jego zdrowia (głównie dla zgryzu), by mogło zdecydować się na walkę z czymś, co do tej pory było dla niego naturalne i przyjemne. Początkowo to Rodzic, Nauczycielka w przedszkolu powinna przypominać dziecku o zaprzestaniu ssania, przypominać o innych ustalonych możliwościach wyciszenia się, aż z czasem wejdzie to w nawyk dziecka. Złe przyzwyczajenie należy zastąpić dobrym i nie pozwalać na powracanie do nieodpowiednich praktyk, nie zostawianie na nie przestrzeni w ciągu dnia tak, by dziecko z nudów nie sięgało po kciuk. Najłatwiej kontrolować dziecko i przypominać mu o usunięciu palca z buzi w czasie codziennych aktywności zajmując ręce dziecka, np. wykonywaniem prac plastycznych, spełnianiem ważnego zadania, jak np. trzymanie książki podczas wspólnego czytania, podawanie naczyń podczas przygotowywania wspólnego posiłku, itp. Takie proste zadania uniemożliwiają ssanie kciuka, jednak są to sposoby dobre "na chwilę", nie spowoduje to całkowitego wycofania się nawyku. Przypominanie jest tylko etapem utrwalania tego, co dziecko musi wypracować samo łącząc swoją silną wolę z ograniczeniem dostępności palca do ssania, np. z pomocą nakładki na palec/dłoń.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...