U dziecka z tak mocno utrwaloną dotylną pozycją języka warto sprawdzić długość wędzidełka podjęzykowego, które będąc znacznie skrócone może utrudniać wykonywanie ruchów języka zarówno w pionie, jak i w poziomie. Zazwyczaj, również i w takim przypadku, radzę poprzedzić pracę nad wywoływaniem konkretnych głosek etapem przygotowawczym, mającym na celu uaktywnienie mięśni artykulacyjnych dziecka, szczególnie mięśni języka. Należy wypracować prawidłową pozycję spoczynkową języka, a tym samym utrwalić jego pionizację, by móc wywoływać głoski wymagające zmiennej pozycji języka. Początkowo można to robić w sposób mechaniczny, z wykorzystaniem szpatułki, palca wskazującego i środkowego unoszącego całą masę języka ku podniebieniu. Równie pomocne jest kląskanie, zlizywanie lepkich substancji spożywczych z wałka dziąsłowego, utrzymywanie wiórków czekolady lub pudrowych cukierków na czubku języka zbliżonym do wałka dziąsłowego, napieranie czubkiem języka na górne siekacze, itp.

Wymienione w pytaniu ćwiczenia z dmuchaniem również są dobrym pomysłem, szczególnie jeśli mowa o przygotowaniu do wywołania głosek wargowo-zębowych. Być może warto je rozszerzyć na naukę dmuchania w ogóle, bo może już samo to zadanie jest trudne dla dziecka. Dziecko, które potrafi nadmuchać miękki balonik, korzysta z małego gwizdka, fletu lub harmonijki, a także pije i dmucha przez słomkę, zdmuchuje płomień świecy czy też potrafi pluć z językiem zbliżonym do dolnych siekaczy (nad miską z wodą)- z pewnością o wiele lepiej poradzi sobie z  prawidłowym ułożeniem ust oraz z dmuchaniem wywołującym głoskę [f].  Ćwiczenia w oderwaniu od konkretnych głosek mogą być dla dziecka łatwiejsze do wykonania, dlatego na początku warto pominąć wskazówki sugerujące konkretną artykulację. Dobrze też, by dziecko widziało i czuło różnicę pomiędzy dmuchaniem, czyli nową formą kierowania wydychanym powietrzem i chuchaniem, które wykorzystywało do tej pory, co ułatwi mu na dalszym etapie artykulację innych głosek, pozwoli na prawidłowe kierowanie wydychanym powietrzem i tworzeniem odpowiednich dźwięków. Dla artykulacji głosek wargowo-zębowych równie ważne jak dmuchanie jest także sprawne poruszanie wargami, warto więc wykonywać ćwiczenia z zaciskaniem ust, masowaniem górnej i dolnej wargi zębami, delikatne nagryzanie, zakładanie jednej na drugą, zaciskanie na przemian z rozluźnianiem, cmokanie, itp.

Jeśli język, wargi i policzki oraz podniebienie miękkie dziecka będą już nieco bardziej sprawne i ruchome, prawidłowy sposób oddychania utrwalony, tak jak różnica pomiędzy chuchaniem i dmuchaniem, można ponowienia przejść do prób wywoływania głosek. Spośród wymienionych nieprawidłowo artykułowanych  głosek, to właśnie głoski [f] i [w] powinny być najłatwiejsze do uzyskania, więc od nich można na nowo rozpocząć pracę z wykorzystaniem celowych dźwięków.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...