. Z pewnością wprowadzanie lub utrwalanie dwóch głosek jednocześnie, tym bardziej w czasie jednego spotkania nie jest najlepszym sposobem prowadzenia terapii. Taka terapia może nie przynieść oczekiwanego efektu, ponieważ nie pozwala na rzetelne przepracowanie ćwiczonego materiału i jego całkowitej automatyzacji. Nawet gdy brakuje czasu ze względu na ograniczoną ilość godzin lub czas trwania zajęć, czy też znaczną liczebność grupy w dodatku z różnymi trudnościami artykulacyjnymi, to nie można łączyć ćwiczeń utrwalających tak rozbieżne głoski jak [sz] i [w] w czasie jednego spotkania. Znacznie lepszym rozwiązaniem będzie poświęcenie większej części zajęć na ćwiczenia słuchowe, także te różnicujące różne, przeciwstawne dźwięki, ale bez ich wprowadzania na zasadzie powtarzania czy wypowiadania, a jedynie słuchanie, wskazywanie i rejestrowanie tych dźwięków. Być może bardziej skutecznym sposobem okaże się poprzedzenie pracy na konkretnej głosce ogólnym usprawnianiem słuchu i artykulacji w oderwaniu od nowych dźwięków i głosek, których dziecko nie ma w swoim repertuarze po to, by po takim przygotowaniu mniej czasu poświęcić na wprowadzenie konkretu (poszczególnych głosek szumiących, dźwięcznych, itd.). Ćwiczenia usprawniające poszczególne narządy artykulacyjne ale też sposób ich ułożenia dla uzyskania danej głoski jeszcze przed jej wprowadzeniem, np. uzyskanie pionizacji języka, unoszenie i utrzymywanie na dnie jamy ustnej "łódeczki" z języka, może skrócić późniejszy czas pracy nad wprowadzaniem poszczególnych głosek, a także pomoże w  usprawnieniu kinestezji artykulacyjnej. Jeżeli dla komfortu życia, możliwości porozumiewania się z otoczeniem czy kwestii osobowościowych dziecka, ważniejsze dla niego jest wprowadzenie głosek szeregu szumiącego i jest to dla niego możliwe do osiągnięcia w szybszym czasie niż uzyskanie w mowie dźwięczności, to można od tego rozpocząć terapię. Postępowanie logopedyczne powinno być zawsze dostosowane do konkretnego przypadku, musi być też zgodne z potrzebami i możliwościami danej osoby, która poddaje się terapii. Jeśli dziecko ma już wprowadzoną głoskę [sz], to należy ją dobrze utrwalić i na późniejszym etapie terapii dokonać jej różnicowania z głoską dźwięczną [ż], a nie w opozycji do szumiącej wprowadzać jednocześnie dźwięczną [w]. W takim przypadku warto zachować przynajmniej taką zgodność, dokonując udźwięczniania w obrębie głosek szumiących, co pomoże uzyskać lepsze chociażby w utrwalaniu wprowadzanych głosek, niż ma to miejsce obecnie. Należy również pamiętać, że na jednych zajęciach nie powinno się wprowadzać dwóch różnych głosek i prowadzić równolegle terapii w dwóch obszarach, które ciężko jest połączyć w logiczny sposób, np. wspomniane głoski [sz] i [w]. Tak jak  już wspomniałam, na jednych zajęciach można utrwalać poznaną głoskę [sz], a jeśli już zostanie w jakimś stopniu opanowana i zautomatyzowana, to na kolejnych wprowadzić ją w opozycji do [ż], najpierw wskazując różnice na podstawie analizy słuchowej, a dopiero później wywołać głoskę w mowie.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...