Przesadna, nieprawidłowo wykorzystywana lub hiperpoprawna wymowa nowo wywołanych głosek jest naturalną częścią terapii logopedycznej. Dziecko, które jeszcze nie opanowało nowej umiejętności w zadowalającym stopniu, nie zautomatyzowało jej w mowie czynnej ma tendencję do wykorzystywania zdobytych umiejętności w miejscu, które uważa za poprawne jak np.: rarka- lalka, plarka- pralka lub w sposób, który wedle jego mniemania pomaga prawidłowej wymowie, jak we wspomnianych przykładach np. trrraktorrr. Dzieje się tak, ponieważ dziecko nie potrafi wprowadzić zasad, które poznało w codzienną komunikację, jeszcze nie wie dokładnie w których słowach, czy połączeniach głoskowych, a także z jakim natężeniem używać uczonej głoski. Często zdarza się również, że dzieci celowo nadmiernie używają lub wydłużają, wzmacniają głoskę, która do tej pory sprawiała im duże trudności. Robią to po to, by pokazać najbliższym ogrom swojej dotychczasowej pracy, jak duże postępy poczynili w tym zakresie. Dodatkowo głoska [r] jest bardzo wyrazista, jej dźwięk i wibracje, które dziecko odczuwa podczas jej artykulacji wzmacniają przyjemne, a zarazem nowe odczucia oralne. Stąd też dzieci często celowo wydłużają jej brzmienie w poszczególnych wyrazach, by dostarczyć sobie przyjemności związanej z dziwnym mrowieniem warg i jednocześnie przyjemności jaką sprawia korzystanie z nowo nabytej umiejętności. Na etapie utrwalania wywołanej głoski uczą się jak poprawnie wykorzystywać ją w swoich wypowiedziach, bawią się dźwiękiem i sprawdzają swoje możliwości artykulacyjne. Problemem jest jednak sytuacja, gdy taka artykulacja znacząco się przedłuża, a dziecko pomimo poszerzania swojej wiedzy na temat zastosowania głoski w poszczególnych słowach, nie jest w stanie poprawnie jej realizować. Jeśli dziecko mówi w ten sposób dłużej niż 2 miesiące, to warto zwrócić większą uwagę na doskonalenie jego funkcji słuchowych. Warto wykonywać ćwiczenia wykorzystujące różnicowanie słuchowe wyrazów z głoskami [r]- [l] –[j], a także z dźwiękami realizowanymi obecnie przez dziecko. Podopieczny musi rozróżniać, które dźwięki są poprawne, by móc samemu je poprawnie artykułować. Warto w tym celu wprowadzić również ćwiczenia różnicowania słuchowego także z innymi głoskami, zbitkami spółgłoskowymi, sylabami, itp., by tym sposobem rozwijać jego umiejętności słuchowe na wielu poziomach. Utrwalane dotychczas wyrazy można ćwiczyć z wykorzystaniem różnych sposobów wymowy, np. ze zmiennym tempem, melodią, tonem głosu, szeptem lub głośno- w ten sposób dziecko również kształci swój słuch oraz rozwija umiejętności modulowania głosem, a tym samym prawidłowej wymowy. Nie należy utrwalać takiej wymowy u dziecka, po minięci pierwszego zachwytu i fascynacji nowopoznaną głoską warto zwracać uwagę dziecku na jej prawidłowe brzmienie i użycie.  

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...