Niestety w przypadku braku zębów terapia sygmatyzmu międzyzebowego jest znacznie utrudniona, w większości przypadków prawidłowa pozycja artykulatorów okazuje się nawet niemożliwa do uzyskania. Jednak prowadzenie intensywnej terapii jest konieczne już teraz, jeszcze zanim pojawią się nowe zęby, głównie po to, by usprawnić mięśnie odpowiedzialne za prawidłową artykulację, a także po to, by uzyskać odpowiednią pozycję języka, a przynajmniej jej prawidłową postać w świadomości dziecka. Również po to, by zapobiegać pogłębianiu się wady i wspierać dotychczasowe wysiłki dziecka. Pracę należy rozpocząć od usprawnienia mięśni warg, języka i policzków. Obecnie to właśnie usta stanowią główną zaporę dla języka, należy więc dążyć do zamknięcia ust podczas spoczynku, a tym samym do uzyskania prawidłowego sposobu oddychania torem nosowym. W tym celu można wykonywać np.: kilkakrotnie na zmianę dzióbek i szeroki uśmiech, można też "cmokać" głośno ustami, przesyłać całusy przesuwając usta w prawą i lewą stronę, zaciskać szpatułkę pomiędzy wargami, utrzymywać koniec łyżeczki lub szpatułki w ustach przez określony czas lub na drugim końcu umieścić fragment waty czy piórko i utrzymać je tak, by nie spadło. Dobrym ćwiczeniem wspomagającym mięśnie ust jest również dmuchanie baniek mydlanych, gwizdanie w gwizdek z okrągłym lub płaskim ustnikiem, który należy szczelnie otoczyć wargami. Ogromne znaczenie ma tu również pozycja spoczynkowa języka, która jest także podstawą dla uzyskania dojrzałego sposobu połykania. Aby ją uzyskać należy pionizować język np. poprzez kląskanie, unoszenie języka do wałka dziąsłowego tuż za miejscem po górnych siekaczach, zasysanie całej masy języka do podniebienia twardego, odklejanie, zlizywanie z podniebienia kawałków opłatka, wiórków czekolady za pomocą  przedniej części języka (nie tylko samego czubka). Warto również śpiewać wspólnie piosenki zastępując ich słowa sylabami "lalala", "tatata", "dadada", unosić wiórki czekolady lub cukierka pudrowego na przedniej części języka do wałka dziąsłowego, itp. Aby usprawniać mięśnie języka warto również wykonywać ćwiczenia w płaszczyźnie poziomej, np. przenoszenie języka pomiędzy ostatnimi zębami (lub wgłębieniami po nich) po prawej i lewej stronie górnego i dolnego łuku zębowego, wypychanie policzków językiem, uzyskiwanie szerokiego języka wypełniającego całą przestrzeń pomiędzy dolnymi zębami, uzyskiwanie "kociego grzbietu" opierając czubek języka o dolne, a następnie o górne siekacze. Przesuwanie tylnej części języka w głąb jamy ustnej na polecenie oraz picie gęstych napojów przez sztywną i grubą słomkę, a także zasysanie papierków lub waty przez słomki o różnym przekroju i długości może pomóc w "cofnięciu" języka w czasie spoczynku, co uzyskuje się dzięki wzmocnieniu jego tylnej części. W terapii międzyzębowości poza wspomnianymi ćwiczeniami bardzo ważne jest dbanie o prawidłowy tor oddechowy, który wspomaga pożądane ułożenie języka i warg w czasie mówienia i w czasie spoczynku przez co wzmacnia również nawyk utrzymywania zamkniętych ust i wpływa pozytywnie na pracę głosem. Tak przygotowane narządy artykulacyjne, nawet jedynie w pewnym stopniu wypracowana prawidłowa pozycja spoczynkowa języka, prawidłowy sposób oddychania oraz dojrzały sposób połykania w połączeniu z pojawieniem się zębów warunkują usunięcie artykulacji międzyzębowej. Przy obecnym stanie uzębienia dziecka wyżej wymienione ćwiczenia powinny być traktowane głównie jako profilaktyka pogłębiania się wady wymowy. Może się okazać, że nie uda się przejść od wymienionego tu etapu przygotowawczego do wywoływania konkretnych głosek, ze względu na dużą trudność w uzyskaniu prawidłowego dźwięku chociażby z powodu innego brzmienia głosek syczących, do których realizacji niezbędne są dolne siekacze

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...