Praca z dzieckiem z autyzmem powinna przebiegać w atmosferze naturalnego zainteresowania, jak najbardziej zbliżonej do codziennych sytuacji komunikacyjnych. Tematykę spotkań i plan terapii każdorazowo dostosowujemy do indywidualnego przypadku dziecka, odnosząc się do jego zainteresowań i przeżyć. Musimy czerpać z dostępnej nam wiedzy o pacjencie, tzn. dowiadywać się o ciekawych wydarzeniach z ostatniego tygodnia, wycieczkach przedszkolnych, otrzymanych prezentach itd., by wiedza to mogła nam posłużyć jako powód do rozmowy, forma zagajenia. Na początku terapii staramy się korzystać z konkretów, odniesienia do rzeczywistości, by w ten sposób dać dziecku motywację do komunikacji, możemy np. korzystać z pomocy zabawek, które są interesujące dla dziecka. Jeśli ustawimy pożądany przedmiot w obrębie wzroku dziecka możemy ściągnąć jego zainteresowanie i od niego rozpocząć rozmowę, z czasem odchodząc coraz dalej od przedmiotu odnosząc się do wiedzy ogólnej, korzystając z wiedzy dostępnej pacjentowi, jego doświadczeń i wspomnień. U dzieci z bardziej rozwiniętą intencją komunikacyjną na początku bazujemy na ich własnych produkcjach słownych, jedynie dopytując o interesujące nas fakty i zmuszając je tym samym do odpowiedzi. Następnie to terapeuta staje się osobą prowadzącą dialog, to on wyznacza tematykę i kieruje jego przebiegiem. Zanim jednak dojdzie do prawidłowo zbudowanej sytuacji komunikacyjnej, musimy nauczyć dziecko naprzemienności, która jest niezbędna dla sytuacji dialogowej. Można to robić wykorzystując gry wymagające zmiany graczy, np. karty, gry planszowe, zabawy ruchowe ze zmianą zawodników, by dziecko nauczyło się, że każdy ma swoją rolę w zabawie i czasami musimy czekać na swoją kolej, np. wysłuchując czyjejś wypowiedzi. Każde zajęcia możemy zaczynać od jakiegoś stałego punktu, np. pytania o pogodę, dojazd dziecka do gabinetu lub od próby określenia swojego samopoczucia, co może stać się tematem do rozmowy, a także pokazuje jak taką rozmowę można zacząć. Z czasem można dodawać coraz więcej takich wzorów komunikacyjnych, z których dziecko będzie mogło korzystać podczas rozmowy. Najtrudniejszym elementem rozmowy jest zadawanie pytań drugiej osobie, więc takie sytuacje są pożądane również ze względu na to, że zmuszają dziecko do naprzemienności, najpierw terapeuta pyta dziecko, a następnie ono musi zrobić to samo, np. Dobrze dziś spałeś Kubusiu? Dobrze dziś spałaś/Pani Aniu? Tego również musimy uczyć dzieci, ponieważ rozmowa bez takich elementów może być zaburzona i niekompletna. Zawsze staramy się korzystać z tego, co już mamy, często odnosimy się do znanych tematów, nieco je rozbudowując lub podkreślając inny element, o który możemy zapytać innym razem. W ten sposób dajemy dziecku bazę gotowych rozwiązań i wzorów dialogowych.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...