Kinestezja artykulacyjna jest czuciem ułożenia narządów mowy, właściwym poszczególnym głoskom (Styczek I., 1982). Aby dziecko prawidłowo odczuwało napięcie mięśni artykulacyjnych, w pierwszej kolejności musi wykształcić umiejętność słuchowego różnicowania dźwięków. Dlatego tak ważne są ćwiczenia słuchowe, doskonalące umiejętność rozróżniania fonemów. Bywa jednak i tak, że przy prawidłowo wykształconym słuchu fonemowym dziecko nadal ma problemy z  odbiorem  informacji dotyczących ułożenia narządów mowy. Jeśli problem utrzymuje się w wieku lat dwunastu, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić dokładne badanie słuchu fonemowego, jak również sprawności narządów artykulacyjnych. Dokonanie takiej różnicowej diagnostyki dostarczy informacji, czy zaburzona jest wyłącznie kinestezja artykulacyjna, czy też prymarne w stosunku do niej sprawności. W zależności od wyniku badań postępowanie będzie różne. Zakładając, że chłopiec ma problem podczas pisania ze słuchu, sugerowałabym diagnostykę w poradni psychologiczno-pedagogicznej, gdyż badania przeprowadzone przez psychologa i pedagoga w porozumieniu z innymi specjalistami (np. neurologopedą, audiologiem itp.) stworzą większą szansę na trafne określenie problemu, a co za tym  idzie – ustalenie sposobu postępowania wobec chłopca.

Jeśli natomiast zaburzenia kinestezji artykulacyjnej są już zróżnicowane jako wyizolowany problem, to kolejnym etapem postępowania będzie określenie głębokości zaburzenia. Odwołując się do zasady indywidualizacji  procesu terapeutycznego wolałabym  nie sugerować ćwiczeń dotyczących  kinestezji, gdyż należy je bardzo ściśle dopasować do konkretnego przypadku. Moim zdaniem, jeśli przekłada się ona na pismo, należałoby wrócić do ćwiczeń słuchu fonemowego lub połączyć je z ćwiczeniami artykulacyjnymi – od podstaw zawierających te dotyczące naśladowania ułożenia języka, warg, żuchwy… docierając do momentu, w którym pojawia się problem z ułożeniem narządów artykulacyjnych z kontrolą wzrokową oraz bez jej udziału. 

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Regina Panaś

Neurologopeda, pedagog. Od kilkunastu lat zajmuje ...