Ćwiczenia dykcyjne są konieczne w sytuacji, gdy uczeń (ale również i dorosły) na przykład: mówi niewyraźnie, za szybko, ma problemy z wypowiadaniem długich wyrazów, nie wymawia dokładnie końcówek wyrazów, „przeskakuje” po niektórych słowach lub głoskach w wypowiedzi. Jednak każdy, komu zależy na pięknej, wyraźnej wymowie, może ćwiczyć dykcję i traktować tę pracę jako element własnego doskonalenia. Co ważne – często uczniowie nie mający żadnej wady wymowy, wypowiadający wszystkie głoski poprawnie, mają mimo to problemy z dykcją i ich mowa, zwłaszcza spontaniczna, nie brzmi poprawnie. Takim osobom często przerywa się wypowiedź, prosi się o powtórzenie ostatniego zdania, o powolniejsze, spokojniejsze mówienie. Zwłaszcza w podczas rozmowy przez telefon taka niedbała mowa może uniemożliwić prawidłowy kontakt. Jednak aby ćwiczenia dykcyjne były skuteczne, należy ustalić ich przyczynę. Czy niewyraźna mowa to wynik niedostatecznej pracy aparatu artykulacyjnego, czy zwyczajne niedbalstwo? A może nieznajomość zasad pisowni niektórych wyrazów? (przez to często powstają uproszczenia grup spółgłoskowych). Dobry logopeda pomoże ustalić przyczynę, a potem stworzy kompletny plan terapii. Taki plan z pewnością będzie zawierał oddzielne ćwiczenia na samogłoski, oddzielnie na spółgłoski. Dużo uwagi należy poświęcić wymowie trzech szeregów artykulacyjnych, a także trudniejszym zbitkom spółgłoskowym. Należy ćwiczyć aparat artykulacyjny wymawiają na początku sylaby, w coraz szybszym tempie, później trudniejsze wyrazy, zwroty dwu i kilkuwyrazowe, wreszcie zdania i teksty. Również informacje z zakresu emisji głosu przydają się w takiej terapii, prawidłowy oddech i praca przepony są bowiem konieczne, aby głos mógł zabrzmieć prawidłowo. Ćwiczenia dykcji wykonuje się stopniowo, partiami, dodatkowo przy kolejnym etapie stosuje się elementy z etapu poprzedniego. Do ćwiczeń w domu doskonale przydają się podręczniki, polecam na przykład „Elementarne ćwiczenia dykcji” B. Toczyskiej.

            W kwestii ucznia z zespołem Aspergera nie stosuje się innych, szczególnych technik pracy nad dykcją – ważne jest za to podejście do ucznia i ustalenie zasad współpracy. Dzieci ze zdiagnozowanym zespołem Aspergera stanowią szczególne wyzwanie w środowisku edukacyjnym. Istnieją ogólne wytyczne do pracy z takimi dziećmi, sugestie te mają jedynie charakter ogólny i powinny być dopasowane do unikalnych potrzeb poszczególnych uczniów z zespołem Aspergera. Przede wszystkim należy położyć nacisk na jednostajność, zapewnienie dziecku przewidywalnego i bezpiecznego otoczenie, zminimalizuj występowania zmian. Dzieci takie bardzo nie lubią nagłych zwrotów w ich codziennym rozkładzie dnia, dlatego ważne jest, aby ćwiczenia logopedyczne wykonywane były o określonej porze, w tej samej sali, prowadzone przez tę samą osobę. Nie da się ukryć, że ćwiczenia dykcyjne bywają jednostajne, co z jednej strony może być zaletą, gdyż zapewnia to pewną przewidywalność i stałą strukturę pracy, z drugiej strony jednak istnieje ryzyko, że dziecko będzie miało problemy z dłuższą koncentracją uwagi na zadaniu. Te kwestie należy indywidualnie  dostosować do danego ucznia oraz do istoty jego problemu.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Malwina Wilczyńska

Absolwentka logopedii i filologii polskiej na Wydz...