Terapia dziecka z rozszczepem opiera się na rozwijaniu i usprawnianiu wielu sfer i funkcji językowych w efekcie służącym poprawnej i jakościowej komunikacji z otoczeniem. Wada rozszczepowa jest zaburzeniem wielopłaszczyznowym i może wpływać na opóźnienie tempa nabywania mowy, a w późniejszym czasie także na zmniejszoną ekspresję werbalną, bierność w interakcji komunikacyjnej. Dziecko z rozszczepem może mieć problemy nie tylko w obszarze nabywania mowy ale też w obrębie czynności prymarnych- oddychania, jedzenia i picia. Od usprawniania tych funkcji należałoby rozpocząć terapię. Dziecko, które ma dużą trudność z gryzieniem, żuciem i przełykaniem,  nadwrażliwością w obrębie jamy ustnej lub niedostatecznie spranymi mięśniami języka, warg (szczególnie górnej), policzków i podniebienia nie będzie w stanie prawidłowo się komunikować. Plan terapii powinien obejmować jej zmiany związane z ewentualnymi zabiegami chirurgicznymi. Logopeda może wspomóc dziecko w procesie radzenia sobie ze stresem związanym z zabiegami, wprowadzając: masaż logopedyczny (z wierszowanymi masażykami), stymulować zewnętrzną i wewnętrzną część jamy ustnej różnymi rodzajami faktur, natężeniem siły i intensywności nacisku, dotyku, smaku i temperatury. Należy usprawniać narządy artykulacyjne dziecka na tyle, na ile to możliwe tak, by z większym natężeniem brały intensywny udział w spożywaniu pokarmów i artykulacji głosek i wyrażeń, które dziecko już posiada w swoim repertuarze. Trzeba wprowadzić ćwiczenia oddechowe normalizujące sposób oddychania dziecka, wypracować tworzenie strumienia powietrza odpowiedniego dla artykulacji głosek ustnych. Ćwiczenia oddechowe powinny się opierać na różnicowaniu wdechu i wydechu, wydłużaniu wydechu, a także różnicowaniu dmuchania i chuchania, gdzie wszystkie te czynności musza być wykonywane za pomocą ust. Jeśli narządy artykulacyjne będą odpowiednio przygotowane, oddech prawidłowy, to można przejść do wywoływania poszczególnych samogłosek i spółgłosek w sylabach, dobierając ich kolejność w zależności od możliwości dziecka. Każdorazowo należy dobierać optymalny sposób wprowadzania danej głoski, trzeba też dostosowywać do jej potrzeb ułożenie artykulatorów, napięcie ciała i sposób oddychania. Oczywiście w pracy z tak małym dzieckiem powinno się wykorzystywać metody zabawowe, by dziecko przyswajało sobie nowe słowa i tym samym głoski w naturalnym rytmie aktywności, podczas wspólnego oglądania książeczek, odgrywania scenek czy podejmowania zabaw tematycznych. Praca z dzieckiem z rozszczepem powinna przebiegać podobnie jak u dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, z tą różnicą, że u osób z wadami rozszczepowymi należy wcześniej przygotować „grunt”, tzw. „przedpole artykulacji”, dzięki któremu uzyskanie prawidłowego brzmienia głosek będzie w ogóle możliwe. Jeżeli dziecko posługuj się wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi, to na ich bazie można rozszerzać jego system językowy, budować wyrażenia rozszerzając jego słownik o kolejne wyrazy. Używać ich w zabawie klockami, w gotowanie czy pielęgnowanie lali. Terapię opartą na wywoływaniu konkretnych dźwięków można rozpocząć od wywołania samogłosek, które powinny być najłatwiejsze do uzyskania, trzeba jednak pamiętać, że zawsze wprowadzamy nowe dźwięki w danym kontekście, np. lala śpi – AAA, dziecko płacze- EEE, samolot leci- UUU, itd. W pracy z dzieckiem z rozszczepem nie można też zapominać o budowaniu pozytywnego obrazu siebie i wzmacnianiu mocnych stron dziecka, wspieraniu jego dążeń komunikacyjnych, także komunikacji pozawerbalnej.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...