Oczywiście istnieją ogólne procedury postępowania logopedycznego w terapii dzieci z zespołem Aspergera, jednak proces planowania terapii to bardzo indywidualna kwestia. Jest on zależny od aktualnej formy dziecka, od jego możliwości, preferencji i bieżących potrzeb. Ciężko określić jednoznacznie sposób, w jaki powinno się pracować z dzieckiem z zaburzeniami ze spektrum autyzmu nie znając specyfiki jego zaburzeń, charakteru, itd.. Ogólnie można jednak wyznaczyć pewne sfery, które najczęściej wymagają usprawniania u takich dzieci, chociaż bywają one w różnym stopniu zaburzone i wymagają innych konkretnych oddziaływań terapeutycznych. Celem postępowania terapeutycznego u osób z ZA jest budowanie właściwego wzorca zachowań interakcyjnych, czyli rozumienie i branie czynnego udziału w zachowaniach komunikacyjnych, rozumienie i nadawanie komunikatów werbalnych i niewerbalnych, opanowanie kompetencji i sprawności językowych na wszystkich poziomach systemu językowego, a także przyswajanie językowych reguł społecznych. Głównym celem terapii powinno być kształtowanie umiejętności nawiązywania wartościowych kontaktów z otoczeniem, odbieraniem i interpretowaniem sygnałów językowych i niewerbalnych, płynących od rozmówców. U osób z zespołem Aspergera najczęściej występują zaburzenia w sferze zachowań społecznych i to one wymagają największego usprawniania, natomiast pod względem językowym zaburzenia najczęściej dotyczą sfery semantyczno-pragmatycznej, a także prozodycznej. A więc głównie na niwelowaniu obydwu wskazanych problemów opiera się terapia logopedyczna. Terapeuta powinien poddawać pacjentowi, uczyć go wzorców prawidłowego zachowania w różnych sytuacjach dnia codziennego (w sklepie, podczas wizyty u cioci, na ulicy, itp.). Z tego względu zajęcia jeśli to tylko możliwe, powinny odbywać się również poza gabinetem. Modelowanie zachowań może odbywać się w sytuacjach sztucznie sprowokowanych przez terapeutę z udziałem dziecka jako interlokutora, ale też z wykorzystaniem maskotek, lalek, pacynek. Terapię logopedyczną można również rozszerzyć o zajęcia odbywające się w małej grupie terapeutycznej, gdzie o wiele łatwiej i w bardziej naturalny sposób tworzy się sytuacje problemowe, wymagające zaangażowania dzieci. W pracy terapeutycznej zawsze należy brać pod uwagę możliwości językowe i intelektualne podopiecznego, należy także dostosowywać poziom stawianych przed nim zadań, szczególnie wtedy, gdy jego możliwości intelektualne stoją na wysokim poziomie. Terapia powinna się również opierać na kształtowaniu myślenia przestrzennego i przyczynowo- skutkowego, wyciągania logicznych wniosków, rozumienia metafor, śledzenia toku rozmowy oraz na motywowaniu do nawiązywania interakcji społecznych, bycia częścią społeczności (rodzinnej, przedszkolnej), wzmacnianiu poczucia własnej wartości oraz poczucia sprawstwa w codziennych sytuacjach.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...