Pojęcie „system fonetyczno-fonologiczny” odnosi się do poprawności fonemowej i fonetycznej realizacji fonemu, zarazem do budowania kształtu, „obrazu” mowy, jak i jej zrozumiałości. System ten opiera się na prawidłowo realizowanej głosce niosącej cechy dystynktywne fonemu, zrealizowanej zgodnie z poprawnością artykulacyjną. Czyli jednym słowem, na prawidłowej realizacja głoskowej poszczególnych fonemów. Przy czym można przyjąć definicję fonemu jako  najmniejszej abstrakcyjnej cząstki języka, dającej się wydzielić liniowo. Można ją scharakteryzować jedynie poprzez funkcję jaką pełni w procesie komunikacyjnym, w odniesieniu  i w opozycji do innych elementów systemu językowego. Głoska natomiast jest najmniejszym, niesamodzielnym elementem tekstu (mówionego i słuchanego), pozwala na różnicowanie fonemów.  Celem fonetyki jest dokładny opis dźwięków mowy, natomiast celem fonologii jest określanie, jakie funkcje pełnią głoski w procesie komunikowania się. A dokładniej, opierając się o definicje zawarte w Fonetyce i fonologii współczesnego języka polskiego D. Ostaszewska, J. Tambor, fonetyka jest nauką o dźwiękach mowy (głoskach), jest działem językoznawstwa badającym dźwięki w ciągu mowy. Określającym ich właściwości, łączliwość, przekształcenia. Bada i opisuje dźwięki mowy ze względu na ich właściwości fizyczne, tzn. ustala ich artykulacyjne i akustyczne cechy. Natomiast fonologia ujmuje dźwięki mowy jako jednostki funkcjonalne, bada ich cechy służące przekazywaniu informacji. Zajmuje się dźwiękami w aspekcie pełnionej przez nie funkcji w procesie komunikacji. Na sprawne posługiwanie się mową składa się zarówno kompetencja fonologiczna jak i fonetyczna.  Pierwszą z nich można określić jako znajomość systemu fonologicznego (wg B. Rocławskiego 36 fonemowy system, składający się z 8 fonemów samogłoskowych i 28 fonemów spółgłoskowych) oraz umiejętności różnicowania i wypowiadania dźwięków mowy, która umożliwia prawidłowe, służące komunikacji posługiwanie się językiem. Zdolność do postrzegania dźwięków, z których składa się słowo i operowania nimi. Natomiast kompetencja fonetyczna odnosi się do umiejętności rozpoznawania i wypowiadania poszczególnych dźwięków, łączenia ich w całość nowych sekwencji dźwięków.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...