Dialog między dwojgiem ludzi to nie tylko słowna wymiana informacji, ale także gesty i inne reakcje niewerbalne służące komunikacji, pozostawaniu w kontakcie z drugą osobą. Nauce prowadzenia dialogu służy zachęcanie dziecka do dalszej komunikacji poprzez sugestywne reagowanie na każdy słowny lub niewerbalny komunikat z jego strony. W prowadzeniu dialogu najważniejsza jest naprzemienność reakcji, która na poziomie niewerbalnym przejawia się w naprzemiennej zabawie w dzieckiem (np. gra w piłkę na zmianę, układanie klocków, wykonywanie masażyków, zabaw ruchowych z wykorzystaniem rymowanych tekstów). Należy zawsze czekać na reakcję dziecka, wspomagać każdą próbę kontaktu, w porę na nią reagować. Do utrwalania zdobytych umiejętności można wykorzystywać sytuacje dnia codziennego, wspólne zabawy i aktywności oparte na powtarzających się schematach, które dziecko może dobrze poznać i opanować, by powielać je w innych sytuacjach. Budowaniu sytuacji komunikacyjnej sprzyja przyjazna atmosfera zrozumienia i sympatii, dialog nie może opierać się na serii pytań, na które dziecko musi udzielić poprawnej odpowiedzi. By dialog mógł zaistnieć dziecko musi mieć motywację do komunikowania się, komentowania i wyrażania swoich potrzeb. By to osiągnąć należy podążać za inicjatywą i zainteresowaniami dziecka, nie trzymać się sztywno założonego planu zabawy czy ćwiczenia, tylko elastycznie dostosowywać swoje działania do reakcji dziecka. Następnym etapem nauki dialogu jest pozostawanie w kręgu zainteresowań dziecka, odniesienie do lubianych przez nie przedmiotów, produktów, sytuacji, bajek, aktywności, itp. Na tym etapie trzeba się odnosić do aktualnej sytuacji, do tego, co "tu i teraz", dopiero z czasem odrywać się od konkretu i rzeczywistej sytuacji. W tym celu można wykorzystać wspólnie oglądane ilustracje, bajki, historyjki, itd. W uzyskaniu sprawnej i skutecznej komunikacji równie ważna jak naprzemienność jest również umiejętność aktywnego słuchania, śledzenia toku rozmowy. Ważne jest nie tylko to, co chce przekazać dziecko ale i to co i w jaki sposób komunikuje dorosły, ponieważ dialog opiera się na dwustronnej relacji i reakcji, na przekazywaniu sobie informacji, odnoszeniu się do nich, oraz przyjmowaniu perspektywy rozmówcy. Z czasem więc możemy wprowadzać pytania pomocnicze, pytania zamknięte ułatwiające uzyskanie odpowiedzi i zarazem dające wzór komunikatów, które dziecko będzie mogło powielać w odpowiedzi na kolejne pytania. Tworzenie opisów i komentarzy jest podstawą dla podtrzymywania dialogu, ponieważ dziecko nie tylko musi chcieć mówić, musi też wiedzieć jak robić to w taki sposób, by jego komunikaty były skuteczne. Z czasem dialog można rozszerzać o coraz większą ilość przekazywanych informacji, obszerność wyzyskiwanych komunikatów, a także ich poprawność stylistyczną i gramatyczną. Budowanie krótkich i prostych komunikatów przez dorosłych jest również dobrym przykładem dla dziecka, wzorem do tworzenia własnych komunikatów. Skuteczna komunikacja dorosłych znanych dziecku, może skutkować lepszą sprawnością komunikacyjną dziecka, które czerpie inspirację i motywację do prowadzenia dialogu z najbliższego otoczenia. Jeśli da się dziecku odpowiedni wzór i motywację do komunikacji, a także okaże się mu zaangażowani i swoje szczere zainteresowanie, to z pewnością terapii będzie miała szybszy i bardziej skuteczny przebieg.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...