Gesty należy wprowadzać w sytuacjach zaplanowanych i spontanicznych, tak, by można ćwiczyć ich użycie w czynnej komunikacji. Zawsze trzeba zaczynać od gestów, które oznaczają rzeczy przyjemne dla dziecka i stanowią dla niego motywację do nauki. Dopiero później przechodzi się do określeń najbardziej potrzebnych w codziennej komunikacji, które są ważne, a nie do końca przyjemne. Przygotowując dziecko do używania gestów należy przede wszystkim wspierać u niego rozumienie mowy, gest zawsze musi iść w parze ze słowem, ponieważ przede wszystkim służy wspieraniu mowy, nawet wtedy, gdy już wiemy, że u dziecka swoista mowa nie wykształci się. Gesty nakłada się na spontaniczną wypowiedź dziecka, zawsze trzeba podążać za jego zainteresowaniem, nawet gdy oznacza to zmianę wcześniej ustalonego planu zajęć. Gdy dziecko ma problem z odwzorowaniem danego ruchu, można je naprowadzić fizycznie, by w ten sposób wesprzeć jego działanie. Na początkowych etapach nauki gestów wprowadza się gesty- klucze, które mogą służyć również w komunikacji osób niżej funkcjonujących, z czasem wypowiedzi budowane z użyciem gestów mogą być znacznie dłuższe i zawierać więcej znaków. Nie wszystkie słowa danej wypowiedzi muszą być przetwarzane za pomocą gestu, wiele można również wyrazić odpowiednią intonacją i mimiką. Zaczynamy od jednego gestu, np. w piosence o zwierzątkach lub podczas przeglądania książeczki z obrazkami. Ważne, by opowieść zawierała kluczowe i powtarzające się słowo (lub bohatera, najlepiej jednego w całej historii), które można ćwiczyć w ciągu oglądania książeczki. Dobry tekst do ćwiczenia gestu/gestów powinien zawierać wers refrenowy, rym i rytm, który czuje i rozumie nawet osoba, która nie rozumie mowy. Warto, by taki tekst składał się z pytań i odpowiedzi lub zawierał zapowiedź następnej sekwencji. Do tego celu doskonale nadają się książeczki interaktywne- z rzepami, kieszonkami, ruchomymi elementami. Wprowadzając poszczególne gesty warto również korzystać z ciekawych rekwizytów- maskotek, przedmiotów, które występują w oglądanej bajce. Podczas jednych zajęć nie można wprowadzać zbyt wielu słów- gestów, ponieważ mogą nie zostać dostatecznie dobrze utrwalone. Zawsze staramy się dążyć do tego, by dziecko możliwie dokładnie wykonywało dany gest, na tyle, na ile pozwalają mu na to warunki psychiczne i fizyczne. Nie zmuszamy go na siłę do precyzyjnego wykonywania gestu, który jest dla niego za trudny ze względu na ograniczenia ruchowe. Naukę nowych gestów można łączyć z wykonywaniem rutynowych czynności dnia codziennego, gesty zapowiadające jakąś czynność, np. jedzenie, mycie rąk, a także podawanie gestem czegoś do wyboru, np. podczas posiłków lub zabaw (lalka czy auto?). Najpierw to terapeuta wykonuje gest, pokazuje znak nakładając go na intencję dziecka, następnie pomaga dziecku wykonać ten gest i z czasem wycofuje swoją pomoc, a następnie oczekuje, że dziecko samo wykona znak. Warto tak zaplanować zajęcia, aby w każdej z zabaw móc wykorzystać ćwiczony gest, by dziecko lepiej go zapamiętało.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...