W pracy z niemówiącym dzieckiem z autyzmem musimy pamiętać, że nie zawsze proces nabywania umiejętności komunikacyjnych przebiega w ten sam sposób i nie każda metoda dobra dla jednego dziecka sprawdza się w innym przypadku. W razie długotrwałych bezskutecznych prób wyzyskania kontaktu słownego z dzieckiem należy dać mu inne możliwości komunikacyjne, chociażby w postaci metod wspomagających ACC lub w niektórych przypadkach metod alternatywnych. Niejednokrotnie wspomaganie się gestem w czasie terapii mówienia, przyspiesza sam proces zdobywania tej umiejętności. Terapia powinna przebiegać w następujący trzyfazowy sposób-  początkowo uczymy dziecka proszenia, jeżeli mówi, wydaje dźwięki, to spotyka je za to nagroda w postaci uzyskania tego, o co prosi. Należy więc w tym celu tworzyć sytuacje sprzyjające komunikacji, zmuszające pacjenta do podjęcia inicjatywy, np. poprzez ustawienie w ulubionej zabawki w obrębie jego wzroku lecz poza jego zasięgiem, by musiało "poprosić" o upragniony przedmiot. Zaczynamy od słów "daj" lub "chcę", które są niezbędne dla jego funkcjonowania w domu. Następnie przechodzimy do nazywania przedmiotów, a dalej zdjęć i obrazków. Posługujemy się zarówno onomatopejami, jak i prostymi i jasnymi określeniami, imionami najbliższych, nazwami przedmiotów bliskich dziecku. Wszystkie nazywane przedmioty muszą być znane dziecku i atrakcyjne dla niego, z czasem dopiero rozszerzamy jego słownik o słowa, które mogą okazać się przydatne lub ważne, ale nie styka się z nimi na co dzień. 
Na sam koniec zostawiamy naukę zachowań dialogowych, które mimowolnie pojawiają się już w czasie terapii, tzn. ćwiczenie naprzemienności, reakcji na wypowiedź drugiej osoby.  Oczywiście w przypadku dzieci, które mają znacznie opóźniony rozwój mowy, terapię możemy rozpocząć od ćwiczeń wymuszających produkcję dźwięków poprzez wywołanie samogłosek, będących prymarnymi dźwiękami mowy, najłatwiejszymi do uzyskania przez dziecko.  W tym celu można wykorzystywać różne metody, często łącząc ich element np.metoda werbo-tonalna lub symultaniczno-sekwencyjna nauka czytania.  Jednak jednocześnie wprowadzamy wyrażenia dźwiękonaśladowcze początkowo przedstawione za pomocą konkretnych przedmiotów, np. figurek zwierzątek, ich zdjęć, a z czasem tylko obrazków, które symbolizują nazywane postacie i przedmioty codziennego użytku. W terapii wykorzystujemy wszelkie dostępne nam środki, tzn. zdjęcia przedmiotów i osób z otoczenia dziecka, zabawki, ilustracje i własnoręczne szkice,zawsze odnosimy się do tego, co bliskie i znajome dziecku, by wzbudzić w nim poczucie bezpieczeństwa i zachęcić do aktywnej komunikacji i uczestnictwa w zajęciach. Możemy wspólnie śpiewać piosenki, kołysać się w rytm muzyki np.nazywając części ciała lub przedmioty z sali, korzystamy z wierszyków, rymowanek, piosenek i muzyki, która często prowokuje dzieci do produkcji dźwiękowych.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...