Jeżeli dziecko nie jest w stanie poprawnie wykonywać ćwiczeń w aparacie, a nie jest mu on niezbędny w czasie mówienia, na co wskazuje brak konieczności jego używania w czasie pobytu w przedszkolu, to radziłabym zrezygnować z niego na czas zajęć logopedycznych. 30-60min. ze zdjętym aparatem w czasie ćwiczeń nie powinno znacząco wpłynąć na rezultaty jego używania. Dopóki język nie uzyska prawidłowej pozycji w czasie spoczynku, dmuchania, połykania, a dopiero na końcu –mówienia, to nie może być mowy o przejściu do wykonywania ćwiczeń w oparciu o dźwięki i konkretne głoski, ponieważ dziecko będzie je w dalszym ciągu zniekształcało. Ćwiczenia oddechowe to jedne z najlepszych i najłatwiejszych ćwiczeń, które pomagają w utrzymaniu medialnej pozycji języka, ale nie są one jedyne w tej terapii. Do „dmuchania” można również dołączyć konkretne ćwiczenia mięśni języka, chociażby te, które są wykorzystywane przy wypracowywaniu odpowiedniej pozycji spoczynkowej języka lub jego pionizacji,  ponieważ również podtrzymują język w odpowiedniej pozycji,  równomiernie rozkładając jego masą w środkowej części jamy ustnej. Pomocne może okazać się chociażby: mlaskanie; kląskanie; podtrzymywanie języka przy podniebieniu twardym za pomocą szpatułki; utrzymywanie wiórków czekoladowych lub kawałków cukierka pudrowego do czasu rozpuszczenia na środkowej lub przedniej części języka uniesionego ku podniebieniu; „zasysanie” środka lub całej masy języka do podniebienia twardego; utrzymywanie języka na wałku dziąsłowym w miejscu, gdzie powinny znajdować się górne „jedynki”. Może niektóre ćwiczenia uda się wykonywać nawet przy wykorzystaniu aparatu ortodontycznego, np. jak najdłuższe utrzymywanie języka na drutach w miejscu, gdzie występują braki w uzębieniu, stukanie czubkiem języka w elementy aparatu, itp. Takie ćwiczenia dziecko może wykonywać nawet wtedy, gdy jest zmuszone do używania aparatu tuż przed snem czy gdy np. ogląda telewizję. Ważne jest również, by dziecko opanowało umiejętność układania języka wąskiego- grotu i szerokiego, zajmującego całą przestrzeń pomiędzy siekaczami- łopaty/łyżki, zarówno układając język na dnie jamy ustnej, jak i na podniebieniu twardym. Takie ćwiczenia również sprzyjają równomiernemu rozkładaniu masy języka, wzmacniają mięśnie z jego obydwu stron. Ciekawą techniką jest również porównywanie języka do motyla, który unosi swoje skrzydła w górę i opuszcza je na dół. W takim ułożeniu środek języka pozostaje nieruchomy na dnie jamy ustnej a w ruch wprawia się jedynie jego boki, jak skrzydła motyla. Aby unaocznić odpowiednią pozycję języka można mechanicznie wskazać miejsce, które przylega do dna jamy ustnej przez mocniejsze naciśnięcie języka na jego środku za pomocą słomki do napojów (cienkiej szpatułki, sondy dentystycznej lub wąskiego mieszadełko do drinków). Jedynie systematyczne i dokładne wykonywanie powtórzeń przybierania odpowiedniej pozycji języka warunkuje sukces w eliminacją seplenienia bocznego. Uzyskanie prawidłowej artykulacji przy znacznych brakach w uzębieniu może być utrudnione, dlatego tym bardziej trzeba zadbać o odpowiednie przygotowanie narządów artykulacyjnych dziecka, utrwalenie pozycji języka, sposobu oddychania, a także umiejętności różnicowania słuchowego głosek realizowanych poprawnie i bocznie. Należy wystarczająco długo wzmacniać i automatyzować wspomniane umiejętności przed wprowadzeniem ćwiczeń na głoskach.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...