Guzki głosowe, zwane także guzkami śpiewaczymi, to uwypuklenia wielkości główki od szpilki, powstające zazwyczaj symetrycznie w 1/3 długości fałdów głosowych. Czasami guzki głosowe zwie się „guzkami krzykaczy” – i jest to bardzo trafne określenie, gdyż za przyczynę ich powstawania przyjmuje się najczęściej nadmierny wysiłek głosowy: nieodpowiednią częstotliwość głosu (posługiwanie się głosem za wysoko), zbyt długie posługiwanie się głosem o dużym natężeniu, nieodpowiednie warunki do pracy głosem, przewlekłe i niedoleczone zapalenia krtani (zwłaszcza, jeżeli chory nadal intensywnie posługuje się głosem podczas choroby). Leczenie guzków i problemów z głosem, wynikających z ich wystąpienia, zawsze powinno się odbywać pod opieką lekarza foniatry. Wszystko jednak zależy od tego, z jaką postacią guzków mamy do czynienia – miękką (guzki rzekome), czy już twardą (guzki prawdziwe). Guzki miękkie dają się zwykle usunąć dzięki zastosowaniu terapii zachowawczej, należy zatem wprowadzić leczenie foniatryczne, połączone koniecznie z odpoczynkiem głosowym. Taka postać tej choroby występuje najczęściej u osób bardziej świadomych zmian w swoim własnym głosie, mogących szybko zaobserwować występowanie chrypki, trudności w utrzymaniu wysokości głosu, jego drżenia czy problemów przy realizacji dłuższych fraz. Gorzej, jeśli miękka postać guzków przejdzie w postać twardą – a dzieje się tak u mówców mniej świadomych zagrożenia, przy braku umiejętności kontroli własnego głosu. Na szczęście nawet wówczas obserwuje się powolne przechodzenie zmian „twardych” w „miękkie”, pod warunkiem, że pacjent stosuje się do zaleceń terapeuty oraz zmieni swoje dotychczasowe nawyki związane z pracą głosem. Czasami jednak jedynym sposobem pozbycia się problemu w tym stadium jest zabieg chirurgiczny, tym bardziej należy zatem zadbać o szybkie i prawidłowe wykrycie choroby.

            I tu dochodzimy do sedna sprawy, gdyż bez zmiany przyzwyczajeń w sposobie używania głosu, pacjent nie osiągnie trwałych efektów terapii, a dalsze zaniedbania tej choroby mogą prowadzić do jeszcze poważniejszych, a nawet nieodwracalnych skutków. To tak, jakbyśmy założyli ciasne, obcierające buty, nabawili się przez nie odcisków, kupili maść na odciski, wyleczyli je, a następnie znów wybrali się w dalszą drogę w tych samym, niewygodnym obuwiu. W przypadku guzków śpiewaczych ryzyko ich nawrotu zwiększa się, jeżeli nie zadbamy o pracę głosem i o warunki, w jakich ona przebiega. Jak zatem można sobie pomóc?

            Przede wszystkim należy zadbać już na stałe o codzienną higienę dla głosu. W świetle przedstawionej choroby i zagrożeń, sprawą najistotniejszą jest profilaktyka. Należy zatem unikać suchego powietrza, rozważnie używać głosu w otoczeniu o niskiej temperaturze, unikać przebywania w pomieszczeniach zadymionych (nie wspominając już o samym paleniu papierosów), a także nie mówić w nasilonym hałasie, gdyż ten „automatycznie” powoduje zwiększenie głośności podczas fonacji. Przede wszystkim należy jednak nauczyć się prawidłowych zasad pracy głosem, a najlepiej, by zajął się tym wyspecjalizowany w nauce emisji głosu logopeda. Wiedza z zakresu emisji głosu jest bowiem bardzo szeroka, a sama rehabilitacja głosu wymaga równie długiego czasu, jak każdy inny problem ruchowy. Przy problemach z głosem wynikających ze stanu chorobowego, pracę należy rozpocząć od korekcji postawy ciała, gdyż pomiędzy nią a fonacją istnieje ścisły związek. Należy również zadbać o rozćwiczenie języka, warg i żuchwy. W dalszej kolejności można przejść do ćwiczeń fonacyjnych, obejmujących również na początku ćwiczenia pracy podniebienia miękkiego i ćwiczenia rozluźniające. Aby ćwiczenia fonacyjne przebiegały prawidłowo i bez szkody dla ćwiczącego, należy nauczyć go oddychania torem brzuszno – przeponowo – żebrowym, który jest najlepszy w czasie fonacji (to tak zwany oddech dynamiczny). Na tym etapie trzeba skorygować najczęściej występujące błędy w oddychaniu, takie jak usztywnienie lub zwiotczenie ściany brzucha lub klatki piersiowej, wciąganie brzucha do środka czy unoszenie ramion podczas wdechu. Praca nad oddechem jest dosyć skomplikowana i w zależności od rodzaju problemu, będzie wymagała zastosowania indywidualnych metod. Czasem potrzeba także, aby opanować odpowiednie ustawienie przestrzeni rezonansowych, które decydują o nośności i jakości dźwięku. W dalszej części pracy można zająć się artykulacją i, u osób śpiewających, techniką wokalną. Jak zatem widać, nie ma konkretnego zestawu ćwiczeń, których wykonywanie zagwarantuje zdrowie narządu głosu. Ilość rozwiązań i konieczność ich indywidualnego dopasowania jest powodem, by przynajmniej na początku drogi towarzyszył pacjentowi specjalista, który skoryguje błędne nawyki, przeprowadzi przez odpowiednie ćwiczenia i będzie stał na straży ich prawidłowego wykonywania.  

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Malwina Wilczyńska

Absolwentka logopedii i filologii polskiej na Wydz...