Ważną rolą logopedy w pracy z osobami głęboko upośledzonymi jest kontrola ślinienia się i nauka jedzenia, utrzymywania zamkniętych ust, prawidłowe ułożenie języka i połykanie bez krztuszenia się. W tym celu można stosować masaże wewnątrz jamy ustnej, różnego rodzaju wkładki i i aparaty wspomagające napięcie mięśni okrężnych ust oraz utrzymujące język w stabilnej pozycji. W tej pracy trzeba się również skupić na stymulacji zmysłów, głównie dotyku i słuchu, które są mocno zaburzone. Po dobrym przygotowaniu pacjenta niekiedy można przejść do rozwijania umiejętności komunikacyjnych, skupiania uwagi na drugiej osobie, daniu pacjentom możliwości korzystania z niewerbalnych środków przekazu, reagowania na kontakt z innymi ludźmi, kierowania ich uwagi na siebie, a także dostrzegania podstawowych emocji u odbiorcy (gniew, radość, smutek).  W pracy z osobami głęboko upośledzonymi  należy wykorzystywać komunikację wielomodalną, tzn. wspierać komunikaty werbalne kierowane do pacjenta zarówno gestem, spojrzeniem, znakiem graficznym lub manualnym (słowo+bodziec wzrokowy+gest). Jeśli pacjent jest wystarczająco sprawny ruchowo i manualnie, a także jest w stanie stać się nadawcą komunikatu, można spróbować wprowadzić jakiś system komunikacji wspomagającej, np. gesty MAKATON, COGHAMO lub symbole graficzne PIC, PCS. Niestety niewielka ilość osób głęboko upośledzonych spełnia te warunki, umożliwiające wprowadzenie ACC, sukces komunikacyjny można osiągnąć również dzięki nauce wskazywania lub choćby wchodzenia w bliższy kontakt z inną osobą, ograniczający się dosłownie do zmniejszenia dystansu fizycznego między nimi choćby na długość ramienia. Bazując na umiejętnościach wokalnych poszczególnych pacjentów można wzmacniać wokalizacje, które pojawiają się u podopiecznych stopniowo wzmacniając tylko te realizowane prawidłowo i zrozumiale. Praca z takimi pacjentami powinna być ukierunkowana na działanie, by wzbudzić w nich motywację do współpracy, powinna być osadzona w konkretnym czasie i musi odnosić się do najbliższego otoczenia, ograniczać do tego, co tu i teraz, ponieważ w innym wypadku komunikaty terapeuty mogą zostać zupełnie niezauważone i niezrozumiałe, nawet gdy pacjent w innej sytuacji byłby w stanie taki komunikat zrozumieć.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...