Trudno o ujednolicone narzędzie diagnostyczne samej mowy dziecka z autyzmem. Testów do diagnozy autyzmu jest bowiem kilka, a zastosowanie ich zależy od podejścia terapeutycznego oraz indywidualnych cech chorego. W jednym z używanych do badania dzieci autystycznych testów (ADOS – Autism Diagnostic Observation Schedule), opartym na obserwacji dziecka, wyróżniono 4 moduły zadaniowe, dopasowane do różnych potrzeb. Moduł 1 dotyczy dzieci, które nie mówią, lub wypowiadają pojedyncze słowa. Moduł 2 dotyczy dzieci, które wypowiadają krótkie frazy, ale nie są biegłe językowo. Moduł 3 to dzieci, które mówią biegle, a moduł 4 dotyczy biegle mówiących dorosłych i młodzieży. Dzięki wprowadzonym podziałom, diagnosta może wybrać odpowiedni dla badanej osoby zestaw badań. Takie rozwiązanie wydaje mi się słuszne również przy wyborze testów do badania kompetencji językowych dzieci z autyzmem. Ze względu na zaburzenia w rozwoju mowy u osób z autyzmem w badaniu logopedycznym ocenia się nie tylko wady artykulacyjne, ale również zakres kompetencji słownych i interakcji werbalnych. Należy pamiętać, że poszczególne testy do badania autyzmu zawierają działy dotyczące kompetencji językowych i komunikacyjnych dziecka. Przykłady takich testów to Profil Psychoedukacyjny PEP-R, Obserwacja Stanu Psychomotorycznego i Poziomu Rozwoju Psychomotorycznego Dziecka opracowana przez Fundację „SYNAPSIS” z Warszawy, czy nawet Arkusz Obserwacyjny Dziecka Przedszkolnego Marii Przetacznikowej. Pełna i rzetelna diagnoza autyzmu powinna obejmować szereg przeprowadzonych testów i badań lekarskich (np. laryngologicznych i foniatrycznych, z uwzględnieniem badania słuchu). Z logopedycznego punktu widzenia najbardziej poleciłabym zapoznanie się z pracami Jacka Błeszyńskiego: po pierwsze „Autyzm a niepełnosprawność intelektualna a opóźniony rozwój mowy” (Gdańsk 2012), gdzie znajduje się Skala Oceny Zachowań Autystycznych oraz „Mowa i język dzieci z autyzmem – wybrane zagadnienia” (Słupsk 1998) gdzie znajduje się wywiad dotyczący rozwoju mowy dziecka autystycznego.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Malwina Wilczyńska

Absolwentka logopedii i filologii polskiej na Wydz...