Według definicji Ireny Styczek kinestezja artykulacyjna to czucie ułożenia narządów mowy właściwe poszczególnym głoskom, a wzorce kinestetyczno- ruchowe wytwarzają się pod kontrolą słuchu fonematycznego, który odgrywa główną rolę w płynnym przechodzeniu języka z jednego ustawienia artykulacyjnego do kolejnego. Zaburzenia kinestezji artykulacyjnej występują wtedy, gdy dziecko nie identyfikuje lub nie różnicuje między sobą głosek, gdy w jego odczuciu jeden dźwięk odpowiada dwóm lub więcej głoskom, np. szosa- sosa (sz=s), ponieważ nie jest w stanie dokonać szybkiego i płynnego przejścia pomiędzy głoskami.  Najczęściej u podłoża zaburzeń kinestezji leży zaburzenie słuchu fonematycznego, kiedy różnicowanie głosek jest utrudnione i przekłada się na ich  nieprawidłowe miejsce ułożenia podczas artykulacji.  Dlatego trzeba rozpocząć badanie od sprawdzenia słuchu fonematycznego (np. za pomocą testu z Badania i kształtowania słuchu fonematycznego I. Styczek), a także badania sprawności narządów mowy, ponieważ nie każda zmiana artykulacji poszczególnych głosek świadczy o zaburzeniu kinestezji artykulacyjnej. Często bardzo trudno odróżnić od siebie te trzy zaburzenia i trzeba bardzo dokładnie zająć się procesem diagnostycznym. Nieprawidłowa artykulacja może również wynikać z braku dojrzałości narządów artykulacyjnych lub z braku prawidłowych wzorców artykulacyjnych. Kiedy wykluczymy występowanie zaburzeń w tym obszarze, należy sprawdzić artykulację głosek w opozycjach, badając tym samym płynność ruchów artykulacyjnych, np. poprzez powtarzanie przez dziecko trudnych artykulacyjnie sylab i wyrazów, nazywanie obrazków zawierających w nazwach takie połączenia: sza-sa-sia, ża-za-zia, itp., suszarka, krzesło, cisza, czesać, brzoza, itp. Więcej na ten temat można znaleźć książce J. Pasternak Zaburzenia kinestezji artykulacyjnej.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...