Przyczyną substytucji, która utrzymuje się tak długo najprawdopodobniej może być zaburzony słuch fonemowy, skrócone wędzidełko podjęzykowe, niedostateczna sprawność motoryczna języka lub brak jego pionizacji. Takie zaburzenia artykulacji muszą wynikać z zaniedbań, które były utrwalane przez wiele lat, np. ssanie kciuka lub produktów niespożywczych, przetrwały dziecięcy typ połykania lub nieprawidłowy tor oddechowy. Terapię należy więc zacząć od badania słuchu fonemowego, sprawdzenia długości wędzidełka podjęzykowego, a także drożności w obrębie jamy ustnej (czy dziecko nie oddycha przez usta, lub czy nie występuje nosowanie) oraz od zbadania sposobu połykania z wykorzystaniem gęstego soku lub jogurtu. Jeśli wykluczy się wszystkie te ewentualne przyczyny, można przejść do właściwej terapii logopedycznej opierającej się na usprawnieniu motoryki narządów artykulacyjnych oraz wywołaniu zaburzonych głosek. Naśladując naturalną kolejność rozwoju mowy można zacząć od głosek szeregu syczącego, choć może się zdarzyć, że łatwiejsze dla dziecka okażą się głoski szumiące i wtedy to od nich powinniśmy rozpocząć pracę. Przy wywoływaniu głoski zaczynamy od wyćwiczenia konkretnych ruchów, sposobu ułożenia narządów artykulacyjnych dla danej głoski. Możemy np. rozpocząć od ćwiczeń płaskiego ułożenia języka na dnie jamy ustnej, tworzenia na jego środku "rynienki",  by móc przejść do prezentacji właściwego ułożenia artykulatorów dla wymowy ćwiczonej głoski. Głoski syczące można wywoływać również wychodząc od gwizdania lub dzięki przekształceniom innych, opanowanych przez dziecko głosek. Przy przedłużonej artykulacji "f" polecamy zbliżać do siebie siekacze i powoli rozciągamy kąciki ust dziecka w uśmiechu, co daje głoskę "s'. Głoskę "c" można uzyskać z przekształcenia "t" wypowiadanego przy szerokim uśmiechu i zbliżonych do siebie zębach. Natomiast podczas wywoływania głosek szumiących możemy wspomóc dążenie dziecka poprzez uniesienie jego języka za pomocą szpatułki, wzmożone ćwiczenia oddechowe- dmuchanie na język niesiony do górnych siekaczy, można również w tym wypadku skorzystać z metody przekształceń.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...