Prowadząc terapię logopedyczną dziecka ze spektrum autyzmu należy skupić się na wszystkich zaburzonych sferach jego rozwoju, nie jedynie na sferze językowej. Oczywiście głównym celem terapii jest osiągnięcie prawidłowej komunikacji dziecka z otoczeniem, a co za tym idzie m.in.- wydobycie intencji komunikacyjnej, uzyskanie kontaktu wzrokowego i emocjonalnego z partnerem komunikacyjnym, umiejętności pozostawania z nim w relacji, a także dzielenia pola wspólnej uwagi, na zrozumiałej mowie kończąc. We wczesnym etapie terapii bardzo ważne jest wypracowanie poprawnej relacji z dzieckiem, wejście z nim w kontakt poprzez wspólną zabawę, zrozumienie jego potrzeb oraz określenie umiejętności bazowych, na których będzie można oprzeć dalszą pracę i do nich dostosować bieżące cele terapii. Praca z tak małym dzieckiem polega na zabawie, która pozwoli dziecku rozwijać zdolność naśladowania (skupiania uwagi nie tylko na przedmiocie ale i na osobie, z którą jest w interakcji), dzielenia pola wspólnej uwagi (obserwowania tego, co jest w polu zainteresowania dorosłego, przenoszenie wzroku i uwagi z przedmiotu na dorosłego i z powrotem). Ważne jest również dostrzeganie relacji między przedmiotami i zachowaniami, wykorzystywanie zabawek zgodnie z ich przeznaczeniem (np. auto służy do jeżdżenia a nie wprawiania jego kół w ruch lub ustawiania w rządki), celowe sygnalizowanie potrzeb gestami i prostymi słowami np. "daj", "jeszcze", "koniec", opanowanie gestu wskazywania palcem. Mowę należy wzmacniać gestem, by za komunikatem słownym podążał również niewerbalny w postaci gestów i podkreślonej mimiki. Warto na początku wspomagać rozumienie mowy również wspomagającymi metodami komunikacji, by przyspieszyć proces nauczania i opanowywania nowych umiejętności. Elementy metod AAC (gest, zdjęcie, symbol) powinny wspierać rozumienie mowy, a nie hamować jej przyrost, jeśli dziecko opanuje pewne słowa i zwroty, powoli zacznie rezygnować z gestów, które zdecydowanie mogą ułatwić jego kontakt ze światem. Konkretne ćwiczenia jakie można wykonywać z małym podopiecznym to np. wspólne oglądanie książeczek ze wskazywaniem znajdujących się tam obrazków, opisywanie ich wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi, "O"- spadający kubek, "E, płacze"-płaczące dziecko,"KO KO"- kura, "IO IO"- karetka, itd. By zachęcić dziecko do współpracy można zainteresować je atrakcyjną zabawką, przerwać zabawę i pokazać mu jak można prosić o jej powtórzenie za pomocą gestu i słowa "jeszcze", następnym razem tę sama zabawkę umieścić poza zasięgiem dziecka tak, by było zmuszone o poproszenie o jej podanie, o pomoc w tym działaniu, itp. Podopieczny musi widzieć w terapeucie osobę, która może mu pomóc, bawić się z nim, a zarazem nie może przyzwyczaić się do traktowania go jako "narzędzia", które służy do podawania zabawek. Wszelkiego rodzaju zabawy naprzemienne i relacyjne, jak np. rzucanie piłką, naprzemienne układanie wieży z klocków, rzucanie kostką, karmienie zabawek, wrzucanie zabawkowych produktów do garnka, itp. sprzyja tworzeniu więzi i rozumieniu relacji pomiędzy osobami i przedmiotami, a także sprzyja produkcjom słownym- "przewracamy wieżę z klocków BACH", "lala je/ am am", itd. Ucząc dziecka nowych słów opieramy się na jego pozytywnych odczuciach, na tym co lubi i oczywiście na jego najbliższym otoczeniu wskazując na żywo lub na zdjęciach bliskich (mama, tata, baba, Ola), ucząc go nazw ulubionych zabawek, potraw (miś, auto, jajo, banan), a także zwierząt, które obserwuje w książeczkach, na podwórku, tak, by mogło jak najlepiej opisać to, co bezpośrednio je otacza. Warto taką terapię rozpocząć od wspólnych zabaw, by dopiero z czasem przejść do "zajęć stolikowych" opierających się na nauce nazywania, dokładania takich samych obrazków, podawania odpowiednich ilustracji, itp.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...