Praca nad emisją głosu dziecka w wieku przedszkolnym jest znacznie trudniejsza niż terapia osoby dorosłej, ponieważ dziecko nie jest w takim stopniu świadome swojego ciała i głosu, a musi taką wiedzę posiąść, by móc modulować głosem, zmieniać go i dostosowywać zależnie od panujących warunków. Wszelkie działania prowadzone z młodszymi dziećmi muszą opierać się na zabawie, co znacznie utrudnia pracę terapeutyczną, ze względu na wielość znaczeń i odczuć, których nie sposób opisać bez fachowych terminów. Podstawą takiej terapii są ćwiczenia relaksacyjne, które nie tylko pomogą dziecku wyciszyć się i odprężyć, ale też we właściwy sposób odczuwać swoje ciało i obecne w nim napięcie, śledzić przepływ powietrza i odkryć sposób panowania nad oddechem. Ćwiczenia z dziećmi można wykonywać pomijając opisy, które pomagają dorosłym zrozumieć sposób funkcjonowania konkretnych narządów i mechanizmów (np. oddechowego). Nie prosimy o to, by dziecko "zastanowiło się", "wczuło", czy "poczuło" daną funkcję, a raczej "udawało" (np. śmiech różnych osób, głos męski lub staruszki), "naśladowało" (sygnał karetki, dźwięk kręcącego się bączka, itp.). Pytamy o to "jak jest dobrze/wygodnie mówić", które dźwięki są łatwe do wypowiedzenia i wskazujemy jak unikać tych "nieprzyjemnych". Takie zajęcia mogą odbywać się przy muzyce i śpiewie, wykorzystując techniki stosowane w logorytmice.
Przy twardym nastawieniu głos jest "twardy", krzykliwy i wybuchowy, widoczne jest większe zużycie powietrza podczas produkowania dźwięków. Głos wydobywa się ze zwiększonym wysiłkiem, wręcz "słychać" w nim zmęczenie i nadmiar pracy strun głosowych. Nastawienie przydechowe charakteryzuje się męczącym szmerem, "brakiem energii" w głosie. Miękkie nastawienie powoduje przyjemne, melodyjne brzmienie głosu pozbawionego napięć, pozwala na prawidłowe gospodarowanie powietrzem

Krtań dziecka z guzkami miękkimi jest ustawiona w zbyt wysokiej pozycji, co jest spowodowane podwyższonym napięciem mięśni (dna jamy ustnej, nadgnykowych, żwaczy). Należy zwrócić uwagę na napięcie tych mięśni, pamiętać o wykonywaniu ćwiczeń, które pomogą w ich rozluźnieniu i o wykluczeniu tych, które to napięcie mogłyby potęgować. Terapia tego typu zaburzenia początkowo opiera się na wykonywaniu ćwiczeń oddechowych i relaksacyjnych, następnie fonacyjnych, rezonacyjnych, a dopiero później artykulacyjnych i koordynacyjnych. Ciężko jest dokładnie określić, w jaki sposób porusza się krtań. Dlatego najlepszym sposobem na ocenę ruchomości krtani jest metoda dotykowa, należy przyłożyć dwa złączone palec (wskazujący i środkowy) do krtani dziecka podczas wydawania przez nie dżwięków. Wcześniej można polecić wykonanie tego zabiegu dłonią dziecka na krtani terapeuty, by przygotować je i oswoić z tym, czego może się spodziewać.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...