Należy sprawdzić długość wędzidełka podjęzykowego dziecka, ponieważ znacznie skrócone wędzidełko może być przyczyną zarówno nieprawidłowej wymowy samogłoski, jak i może uniemożliwiać uzyskanie pionizacji języka oraz jego prawidłowej pozycji spoczynkowej. Proszę spróbować wykorzystać w czasie ćwiczeń płaski lizak, który posłuży do uzyskania pozycji szerokiego języka u dziecka. Lizak lub ewentualnie szeroką szpatułkę zanurzoną np. w dżemie, jogurcie lub nawet słodkiej herbacie, ustawia się tuż przed ustami dziecka zaznaczając, że nie może się do niego zbliżać głową, ani wsadzać go do ust. Zadaniem dziecka jest oblizanie (zlizanie ze szpatułki) lizaka językiem od dołu ku górze. Lizak musi znajdować się  na tyle blisko ust, by dziecko w czasie wykonywania zadania nie wysuwało nadmiernie języka tworząc z niego w ten sposób kształt grotu. Język powinien uzyskać płaską pozycję. Kilkakrotnie powtarzamy to ćwiczenie, by po chwili odstawić lizaka, wtedy dziecko musi wykonać ten sam ruch języka bez wykorzystania podpowiedzi manualnej. Następnie poleca się dziecku wykonanie tego ruchu z dźwiękiem samogłoski [e]. Początkowo język celowo pozostaje poza obrębem jamy ustnej, jeśli w takiej pozycji uda się uzyskać prawidłowo brzmiący dźwięk, powtarzamy ostatni etap ćwiczenia polecając cofanie języka w głąb jamy ustnej, np. przytrzymując czubek języka przy dolnych siekaczach, tak, by jedynie jego środek unosił się nieco w górę. Do ćwiczeń z językiem można dołączyć ruchy rąk tak, jakby ciągnęło się język dziecka na zewnątrz jamy ustnej w kierunku brody, co pomoże mu sobie zwizualizować ten ruch. W artykulacji głoski może pomóc naciskanie kciukiem miejsca tuż za podbródkiem w czasie artykulacji sylaby JE. Przy uzyskiwaniu szerokiego języka można się wspomagać kląskaniem i mlaskaniem, a także użyciem szpatułki, którą można lekko nacisnąć na język znajdujący się na dnie jamy ustnej, by w ten sposób rozluźnić mięśnie języka- szpatułka napiera na język, a język stara się unosić szpatułkę. Jeśli już uzyska się pożądany dźwięk w izolacji można z jego pomocą śpiewać piosenki zastępując ich tekst zwielokrotnieniem samogłoski, wprowadzać go w sylabach JE, KE, BE, ME, ŁE, TE, wykrzyknieniach NIE!, itp. Ćwiczeń wywołujących samogłoskę [e] nie można łączyć z wywoływaniem prawidłowego brzemienia głoski [l], ponieważ ruchy narządów artykulacyjnych dla obydwu głosek zaprzeczają sobie. Dopiero gdy zakończymy pracę nad samogłoską można przejść do wywołania spółgłoski. Aby dobrze spionizować język należy utrwalić u dziecka jego prawidłowy stan spoczynkowy, ponieważ jeśli opuści się ten etap pracy, to nie uda się zautomatyzować opanowanej umiejętności, a to, co dziecko wypracuje w czasie żmudnych ćwiczeń, zaprzepaści w czasie snu, zabawy i podczas innych codziennych aktywności. Po uzyskaniu i utrwaleniu pionizacji języka można przejść do ćwiczeń na konkretnych głoskach [l], [sz]/ [cz], w zależności od tego, która okaże się łatwiejsza do uzyskania dla dziecka. Głoski szumiące również wymagają od dziecka uzyskania pozycji pionowej języka, dlatego dodatkowo ją utrwalają. Ćwiczenia usprawniające pionizację języka to min.: kląskanie, mlaskanie, przytrzymywanie za pomocą przedniej części języka wiórków czekoladowych lub pudrowego cukierka na górnym wałku dziąsłowym, itp.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...