Obligatoryjną sprawą jest wypracowanie z dzieckiem gotowości do nauki AAC, czyli dziecko:
- Zna swoją moc sprawczą;
- Potrafi uczestniczyć w dialogu;
- Potrafi wybrać jeden spośród wielu elementów;
- Potrafi wskazać to, co wybrało;
- Dostatecznie rozumie język;
- Potrafi adekwatnie i konsekwentnie sygnalizować TAK i NIE;
- Rozumie symbol;
- Ma percepcyjne możliwości wystarczające do korzystania z gestów lub symboli graficznych.
Zakładając, iż dziecko jest gotowe do nauki AAC (np.: Mówika) w nauczaniu, pamiętamy o:

Metodyce AAC, która obejmuje wiele strategii nauczania, podporządkowanych indywidualnym predyspozycjom osoby niemówiącej.
Inaczej będzie przebiegała nauka dziecka z porażeniem mózgowym, o wysokich możliwościach intelektualnych, inaczej dziecka z dysfazją rozwojową czy upośledzeniem umysłowym.

Do strategii AAC należą:

• Zasady podstawowe
• Proste strategie i proste pomoce
Strategie stosowane wraz z pomocami wysokiej technologii

Do prostych strategii i pomocy należą:
Wybór: przedmioty -> symbole -> dłonie
Tak i nie, siła NIE
Strategia wyliczania
Wskazywanie bezpośrednie (np.: wzrokiem przy pomocy E – tranu, palcem, ręką, nogą, specjalnym wskaźnikiem umieszczonym na głowie, poruszanie znaku graficznego i ustawianie go w określonej pozycji na tablicy lub ekranie przy wykorzystaniu w tym celu myszy, joysticka lub ekranu dotykowego)
Tablica do komunikacji
E – tran zorganizowany
Zorganizowana tablica do komunikacji
Książka do komunikacji
Strategia kodowania
Literowanie
Skanowanie proste – proces, w którym wszystkie znaki z tablicy są skanowane ruchem rotacyjnym, a program automatycznie i w zaplanowany sposób podświetla elementy na ekranie.

Do strategii stosowanych wraz z pomocami wysokiej technologii należą:

Skanowanie złożone – w pierwszej kolejności podświetlana jest grupa elementów, a po wybraniu grupy podświetlają się poszczególne jej elementy.
Skanowanie kierowane – użytkownik ma do dyspozycji dwa lub więcej włączników poruszania strumienia światła używanych do wyboru i uaktywniania elementu lub grupy elementów, a dodatkowy wskaźnik wykorzystywany jest do dokonywania wyboru.
Skanowanie zależne – asystent AAC systematycznie wskazuje na tablicę, a użytkownik informuje go, wydając jakiś dźwięk lub mrugając, gdy wskazany zostanie odpowiedni rząd, litera, wyraz albo znak graficzny.
Skanowanie niezależne – użytkownik samodzielnie kieruje procesem skanowania.
Skanowanie okrężne, kołowe – użytkownik samodzielnie aktywuje i zatrzymuje wskaźnik poruszający się w obrębie koła, tak jak na pomocy do porozumiewania się All Turn – It Spinner.
Skanowanie automatyczne – jest najczęściej stosowanym sposobem dostępu do elementów znajdujących się na ekranie (np.; zdjęć, znaków, symboli, wyrazów, plików filmowych) poprzez podświetlanie. Po aktywowaniu włącznika poprzez dmuchnięcie, dotknięcie, ściśnięcie itp. na tablicy dynamicznej podświetlają się w zaplanowanej kolejności elementy znajdujące się na ekranie. Użytkownik dokonuje wyboru poprzez ponowne użycie włącznika.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w publikacjach:

Grycman M., Sprawdź, jak się porozumiewam. Ocena efektywności porozumiewania się dzieci niemówiących wraz z propozycjami strategii terapeutycznych, Kraków 2009
Stobnicka-Stolarska Ł., Wspomagające i alternatywne sposoby porozumiewania się dzieci z zaburzeniami komunikacji werbalnej. Studium przypadku, „Logopedia” 30 (2002)

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Kinga Turek

Dyplomowany neurologopeda, pedagog przedszkolny i ...