W opisanym przypadku znacznie większym problemem niż kappacyzm i gammacyzm jest wzmożona nadwrażliwość w obrębie jamy ustnej, a nawet okolicy ust lub całej twarzy, o którym świadczy wygórowany odruch wymiotny. Właśnie od tego problemu należy rozpocząć terapię logopedyczną, a w razie potrzeby skierować dziecko do terapeuty SI, który może wspomóc działania logopedy. Terapia nadwrażliwości oralnej opiera się na stopniowym wprowadzaniu czynności i zabiegów, których dziecko obecnie nie toleruje i które do tej pory sprawiały mu dyskomfort. Jednak konieczne jest, by wszelkie działania powinny być prowadzone metodą małych kroków. Proces „odczulania” jamy ustnej i okolicy ust polega na stosowaniu zróżnicowanej diety- spożywaniu produktów o różnej gęstości, fakturze, temperaturze i wielkości, delikatnym masażu zewnętrznym, jak i wewnątrz jamy ustnej oraz stopniowym wprowadzaniu ingerencji „z zewnątrz” do strefy komfortu dziecka- pomocy manualnej terapeuty, korzystania z narzędzi logopedycznych. Należy dostosowywać tempo i intensywność pracy do możliwości dziecka, stopniować ilość i natężenie bodźców, tak, by dziecko samo wyznaczało granicę, której na danym etapie nie wolno przekraczać dorosłemu. Pracę z dzieckiem nadwrażliwym należy rozpocząć od zwiększonej odległości, dać mu więcej przestrzeni we wspólnym działaniu i stopniowo zmniejszać ten dystans, np. rozpoczynając od masażu całego ciała, od stóp, nóg, pleców, ramion, by dopiero na końcu przejść do masażu twarzy. I w tym przypadku nie można od razu przejść do dotykania, masażu ust, początkowo masuje się skronie, czoło, policzki, skrzydełka nosa, brodę i dopiero na końcu wargi. Aby umilić dziecku to zadanie można w czasie masażu mówić wierszyki, śpiewać spokojne piosenki lub wykorzystywać muzykę relaksacyjną. Przede wszystkim dziecko musi czuć się bezpiecznie i swobodnie w czasie terapii, dlatego bywa tak, że z początku dziecko chętniej dopuści do swojej twarzy mamę, by to ona wykonywała masaż, a dopiero z czasem jej zadanie może przejąć terapeuta. Masaż wewnątrz jamy ustnej również początkowo może wykonywać mama, terapeuta lub z czasem nawet samo dziecko, by lepiej odczuć swoje narządy artykulacyjne, oswoić się z obecnością „ciała obcego” w ustach. Taki masaż można wykonywać za pomocą małego palca, specjalnej silikonowej szczoteczki (wymiennie np. szczoteczki do masowania dziąseł dla niemowląt) lub nawet szczoteczki do zębów z miękkim włosiem. Równie ważne jak wykonywanie masażu jest także rozszerzanie diety dziecka o produkty stałe, ponieważ często zdarza się, że dziecko z nadwrażliwością oralną nie toleruje np. chropowatych faktur, ziarnistych produktów lub jedzenia, które wymaga gryzienia. Dodatkową stymulację oralną stanowi m.in. naprzemiennie dotykanie zewnętrznej i wewnętrznej części jamy ustnej ciepłą i zimną metalową łyżeczką, płukanie ust wodą zimną i ciepłą; masaż wykonywany za pomocą szczoteczki elektrycznej; masaż lub pocieranie twarzy dziecka różnymi fakturami, np. śliską szmatką, gąbką, kawałkiem pluszu czy aksamitu.

Dopiero gdy dziecko pozbędzie się wygórowanego odruchu wymiotnego można przejść do wywoływania głosek tylnojęzykowych, być może nawet z wykorzystaniem szpatułki, którą można lekko „popchnąć” w tył jamy ustnej całą masę języka.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...