Dzieci z Zespołem Downa, jak inne przechodzą przez wszystkie etapy rozwoju mowy, z tą różnica, że są one nieco przesunięte w czasie, co wynika ze stopnia niepełnosprawności intelektualnej. Opóźnienie może dochodzić do ok. trzech lat, i tak okres melodii może trwać od 0 do 3 roku życia, okres wyrazu 3 –6 roku życia, a okres zdania 6–9, okres swoistej mowy dziecięcej również utrzymuje się znacznie dłużej niż u innych dzieci. O tych znacznych opóźnieniach należy pamiętać w procesie diagnostycznym, który powinien przebiegać jak w przypadku innych dzieci, oczywiście z uwzględnieniem specyficznych cech fizjologicznych i psychologicznych osób z Zespołem Downa. Trzeba sprawdzić motorykę narządów artykulacyjnych ze zwróceniem uwagi na wielkość języka i długość wędzidełka, które przy makroglosji może być tym większym utrudnieniem dla nabywania umiejętności komunikacyjnych. Należy zbadać kształt podniebienia twardego oraz sprawność podniebienia miękkiego, także słuch fonemowy oraz fizyczny, najlepiej wcześniej skonsultować dziecko się z audiofonologiem, foniatrą, laryngologiem i ortodontą, b y mieć pełen obraz stanu jego zdrowia i możliwości komunikacyjnych. Ważna jest także nasza wiedza na temat ilorazu inteligencji dziecka, ze względu na nasze oczekiwania i planowanie odpowiednio dostosowanej terapii. Ze względu na hipotonię można wprowadzić do terapii różnego rodzaju masaże terapeutyczne, w takiej pracy sprawdzają się metody Castillo Moralesa, Vojty, czy NDT Bobath. Im wcześniej rozpoczęta i bardziej intensywna terapia, tym większe są szanse dla uzyskania poprawnej i zrozumiałej mowy. Nadrzędnym celem terapii jest dążenie do sprawnej komunikacji, przede wszystkim werbalnej ale w początkowym etapie terapii można wspomagać się alternatywnymi metodami komunikacji, jak np. gesty Makaton, które w niczym nie utrudniają nabywania umiejętności werbalnych, w razie dużych trudności komunikacyjnych warto pomyśleć również o formie znakowej lub symbolicznej –zdjęcia, piktogramy, symbole Makaton, itd. Początkowo dostarczamy dziecku wszelkich niezbędnych bodźców niezbędnych do nabywania umiejętności komunikacyjnych, zachęcamy je do aktywności dźwiękowej, zawsze w formie zabawowej (zabawy dźwiękiem i onomatopejami, budowanie wyrazów dwusylabowych, rozbudowywanie słownika, nazywanie przedmiotów, wprowadzanie głosek w kolejności zgodnej z nabywaniem systemu głoskowego, itd.), dopiero od ok. 9 roku życia, czyli wtedy, gdy dziecko już dość dobrze potrafi się posługiwać mową, zajmujemy się korekcją wad wymowy, oraz wprowadzaniem trudniejszych głosek (szereg szumiący, r) czy nauką gramatycznie poprawnych form językowych. Taka terapia powinna trwać od wczesnych lat (miesięcy po urodzeniu), praktycznie do wieku dorosłego lub dorastania, by zdobyte umiejętności komunikacyjne nie uległy zapomnieniu i zniekształceniu np. przez zaniedbanie ćwiczeń usprawniających mięśnie przy obniżonym napięciu mięśniowym.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...