Rodzaj postępowania w przypadku dziecka z niepłynnością mówienia zależy od kilku czynników. Po pierwsze należy ustalić od jakiego czasu występuje niepłynność, w jakich okolicznościach się pojawiła i kiedy występuje oraz czym się ona charakteryzuje. Zwykle bywa tak, że dzieci, które od początku napotykały na trudności w rozwoju języka, mają większe predyspozycje do przejawiania zaburzeń z zakresu niepłynności mówienia. Występowanie zająknięć, niepłynności mówienia jest również jednym z naturalnych etapów nabywania mowy i występuje u dzieci w czasie tzw. skoku rozwojowego, gdy mowa "nie nadąża" za tym, co dziecko chce zakomunikować. Występuje pomiędzy 2. a 5. rokiem życia i pojawia się gównie w chwilach przeżywania silnych emocji, rozdrażnienia, zmęczenia czy wzmożonej presji ze strony otoczenia. Jednak niepłynność o takim charakterze dosyć szybko ustępuje, w miarę jak poszerza się słownik dziecka i jego umiejętności komunikacyjne wraz ze wsparciem najbliższej rodziny. Jeżeli takie zjawisko pojawia się nagle i utrzymuje dłużej niż okres 3 miesięcy, jest to wskazanie do rozpoczęcia regularnej terapii, w miarę możliwości z logopedą i z psychologiem. Jednak niezależnie od długości czy charakteru występujących trudności warto wprowadzić w życiu dziecka i całej jego rodziny kilka zasad, które pomogą zniwelować problem lub całkowicie go wycofać. Są to z jednej strony działania profilaktyczne mogące zapobiegać rozwojowi trudności i zaburzeń językowych, a z drugiej również zalecenia terapeutyczne stosowane jako element stałej terapii. Trzeba ustabilizować plan dnia dziecka, pewna przewidywalność i rutyna w rozkładzie dnia pomaga dziecku w osiągnięciu poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji. Konieczne jest wyciszanie dziecka przed snem, prowadzenie regularnego i aktywnego trybu życia i dnia, wprowadzenie więcej ruchu w codziennych aktywnościach, a także baczniejsze pilnowanie zdrowej diety. Danie mu czasu na swobodną aktywność i pomaganie w układaniu własnego planu obowiązków, wspieranie do samodzielności. Poza tym należy mówić do dziecka dostosowując swoje wypowiedzi do jego wieku i możliwości - mówić w prosty, wyraźny sposób, przede wszystkim powoli, by dziecko mogło zrozumieć naszą mowę i prawidłowo ją naśladować. Trzeba zostawić dziecku przestrzeń na swobodną wypowiedź, nie można zadawać mu zbyt wielu pytań i naciskać na budowanie długich, konkretnych odpowiedzi, niech dziecko mówi tyle, ile i jak chce nam powiedzieć. Nie można wyręczać dziecka w komunikacji, przerywać mu wypowiedzi, dokańczać rozpoczętych zdań, czy odpowiadać za nie na zadane mu pytania, dać mu czas na spokojne przemyślenie i wypowiedzenie swoich myśli i zamiarów. By pomóc dziecku można również w swoich wypowiedziach stosować więcej pauz, które dają czas na złapanie oddechu, przemyślenie tekstu swojego komunikatu, w tan sposób dajemy dziecku pozytywny przykład,  sposób mówienia, który będzie naśladować. Nie należy zwracać nadmiernej uwagi na trudności dziecka, jednak nie można też ich przesadnie ignorować, tym bardziej jeśli dziecko samo zaczyna je zauważać. Jąkanie nie może być w domu tematem "tabu", nie można go traktować jak czegoś złego, czego należy unikać lub bać się, wstydzić. Trzeba okazywać dziecku wsparcie, szacunek i zrozumienie, by łatwiej było mu pokonać swoje trudności. Jeżeli rodzina dziecka z trudnościami w mówieniu będzie stosowała się do powyższych wskazówek, a niepłynność będzie utrzymywała się w dalszym ciągu, wskazane jest rozpoczęcie właściwej terapii. Powinna ona polegać zarówno na wykonywaniu ćwiczeń oddechowych, uspokajających i wyciszających, jak i szukaniu przyczyn pojawienia się problemu, najlepiej u psychologa. Należy jednak pamiętać, że nie każdy terapeuta, zarówno logopeda, jak i psycholog, musi być specjalistą w dziedzinie niepłynności mówienia, dlatego warto odesłać dziecko do innego specjalisty, jeżeli nie czujem się na siłach dalszego prowadzenia terapii.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...