W sytuacji, kiedy zabawa w dmuchanie z językiem uniesionym do górnych zębów lub zdmuchiwanie świeczki, papierków z dłoni, stolika nie przynosi efektów, warto wypróbować ćwiczenie z pluciem, polecając dziecku plucie niewielką ilością śliny do miski ustawionej przed nim na stoliku. Można również prosić dziecko o zdmuchnięcie/wyplucie niewielkiego papierka przyklejonego do czubka języka, jak w przypadku wywoływania głoski [r]. W ten sposób można mu pomóc w uświadomieniu sobie w jakiej pozycji znajduje się język podczas prawidłowej artykulacji głoski [t]. Warto też spróbować nieco innego sposobu dmuchania, prosząc dziecko o lekkie przyklejenie czubka języka do górnego wałka dziąsłowego, opierając go delikatnie o siekacze i próbę „odklejenia” języka, zdmuchnięcia go za pomocą silnego strumienia powietrza, tak jakby dziecko miało wypchnąć lub „wyrzucić” język z ust bez wypowiadnia jakiejkolwiek głoski. Podczas wywoływania można również skorzystać z metody przekształcania głosek, polecając wypowiadanie głoski [p] z językiem ułożonym pomiędzy wargami. Jednak w tym ćwiczeniu trzeba pamiętać, by dziecko z czasem cofało język w głąb jamy ustnej, co początkowo może być bardzo trudne. Nie jest ono polecane u dzieci z występowaniem realizacji międzyzębowych, ponieważ utrwala wadliwe ułożenie języka i może przynieść więcej szkody, niż pożytku. Pozytywne efekty można osiągnąć również za pomocą przekształcenia głoski [n]- polecając wielokrotne wypowiadanie głoski w izolacji lub w sylabie „na” zatykając nos palcami. Możliwe jest też, choć rzadziej stosowane, uzyskanie dźwięku poprzez zwielokrotnioną artykulację głoski [c] przy uchylonych ustach lub polecając dziecku uniesienie języka do górnych zębów podczas wymowy głoski [c]. Oczywiście, jeżeli w mowie występuje głoska [d], można wymawiać ją ściszonym głosem i w ten sposób uzyskać głoskę [t], co jednak w opisanym przypadku raczej nie ma miejsca. Ważne jest, by dziecko potrafiło szybko zmieniać pozycję języka, przesuwając go np. z tyłu jamy ustnej, ku jej przodowi. W tym celu warto wykonywać ćwiczenia ułatwiające pionizację języka, a więc również uzyskanie prawidłowej pozycji dla wymowy ćwiczonej głoski, jeśli stanowi to dla niego problem. Przygotowując się do wywoływania głoski należy oprócz ćwiczeń oddechowych – dmuchania i wcześniej wspomnianego zdmuchiwania kawałków papieru, wprawiania w ruch wiatraczka, poruszania firanką lub umieszczonym na sznureczku papierkiem, wprowadzić również ćwiczenia języka. Pomocne ćwiczenia to m.in.: „wypychanie” górnych zębów czubkiem języka, delikatne stukanie w ten sposób w każdy górny ząb, utrzymywanie przedniej części języka na wałku dziąsłowym, cmokanie za pomocą czubka języka, kląskanie przednią częścią języka i całą jego masą, wykonywanie „języka na gumce”, przesuwanie całej masy języka przyklejonej do podniebienia w przód i w tył jamy ustnej, „przeskakiwanie” czubkiem języka od zębów do miejsca tuż za wałkiem dziąsłowym, itp.

Jeśli napotkaliście Państwo na podobny problem i chcielibyście uzyskać indywidualną poradę ekspercką - zachęcamy do zadawania pytań.

Agnieszka Śladowska

Logopeda i filolog polski, absolwentka Uniwersytet...